راهکارهای قرآنی مدیریت خشم و اضطراب در بحران‌های اجتماعی: مطالعه تطبیقی آیات قرآن و احادیث معصومین
کد مقاله : 1019-QURANPSY
نویسندگان
محمد علی نظری *
هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
در بحران‌های اجتماعی، پدیده‌هایی مانند خشم و اضطراب تشدید شده و مدیریت آن‌ها برای سلامت روان و انسجام جامعه ضروری است. این مقاله با هدف تبیین راهکارهای قرآنی و حدیثی برای مدیریت این هیجانات، به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی بین آیات قرآن و احادیث معصومین(ع) انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد قرآن کریم با ارائه‌ی مفاهیمی مانند توکل، صبر، یقین به حکمت الهی و پناه بردن به خدا، اساس محکمی برای مقابله با اضطراب ایجاد می‌کند. آیاتی چون «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» بر آرامش‌بخش بودن یاد خدا تأکید دارند. در مدیریت خشم نیز قرآن با توصیه به عفو، گذشت، کنترل نفس و اهمیت کظم غیظ، چارچوبی اخلاقی ارائه می‌دهد. احادیث معصومین(ع) این مبانی قرآنی را بسط عملی داده‌اند. توصیه‌هایی مانند سکوت، تغییر وضعیت جسمانی (نشستن یا وضو گرفتن) و پناه بردن به دعا در لحظه‌ی خشم، و نیز تأکید بر تفکر در عاقبت کار و توکل فعال در مواجهه با اضطراب، از جمله راهکارهای عینی برگرفته از سنت هستند. مطالعه تطبیقی حاکی از همسویی کامل رهنمودهای قرآن و احادیث است، به طوری که احادیث نقش راهنمای کاربردی و مکمل برای تحقق اصول کلی قرآن را ایفا می‌کنند. در نتیجه، نظام اسلامی مدیریت هیجانات در بحران، مبتنی بر تقویت بنیان‌های اعتقادی، خودمراقبتی اخلاقی و عمل به دستورالعمل‌های عملی است که در کنار هم می‌توانند تاب‌آوری فرد و جامعه را در شرایط دشوار افزایش دهند.
کلیدواژه ها
مدیریت هیجانات، بحران اجتماعی، قرآن کریم، احادیث معصومین(ع)، سلامت روان
وضعیت: پذیرفته شده