بررسی ابعاد رشد و بالندگی انسان بر اساس تعالیم قرآن کریم و رویکرد روان‌شناسی اسلامی
کد مقاله : 1039-QURANPSY (R1)
نویسندگان
زینب جودی1، علی ثامری *2
1دانشگاه خلیج فارس
2دانشگاه خلیج فارس_ بوشهر_ ایران
چکیده مقاله
رشد و بالندگی انسان از اساسی‌ترین مباحث علمی و روان‌شناسی به‌شمار می‌آید و در این میان، روان‌شناسی اسلامی با تکیه بر تعالیم قرآن کریم، نگرشی جامع و چندبُعدی به ماهیت و تحول انسان ارائه می‌دهد. برخلاف روان‌شناسی رایج که غالباً بر جنبه‌های زیستی، شناختی و رفتاری تمرکز دارد، قرآن کریم انسان را موجودی برخوردار از ابعاد جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی معرفی می‌کند که رشد حقیقی او در گرو هماهنگی میان این ابعاد است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف رشد و بالندگی انسان از منظر قرآن کریم و روان‌شناسی اسلامی انجام شده است و نقش مؤلفه‌هایی چون روح، عقل، اختیار، مسئولیت‌پذیری، ازدواج و بُعد اجتماعی را در فرایند رشد فردی و اجتماعی انسان تحلیل می‌کند. این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه‌ای، از طریق تحلیل آیات قرآن کریم، روایات اسلامی و آثار اندیشمندان مسلمان صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که انسان در نگاه قرآن دارای سرشتی دوگانه است و کمال او در تعامل متوازن میان جسم و روح تحقق می‌یابد. عقل به‌عنوان نیروی ادراکی و اخلاقی، نقش محوری در هدایت انتخاب‌ها دارد و اختیار انسان با مسئولیت‌پذیری همراه است. همچنین ازدواج و روابط اجتماعی سالم، تأثیر عمیقی بر آرامش روانی و رشد معنوی انسان دارند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی نظری برای توسعه الگوهای بومی در روان‌شناسی اسلامی، مشاوره خانواده و تعلیم و تربیت دینی فراهم سازد و به ارتقای سلامت روان فردی و اجتماعی کمک نماید.
کلیدواژه ها
رشد انسان، روان‌شناسی اسلامی، قرآن کریم، ابعاد وجودی انسان، سلامت روان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی