| تحلیل تطبیقی مراحل رشد اخلاقی از دیدگاه کلبرگ و آیات قرآن کریم |
| کد مقاله : 1043-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
احسان کردی اردکانی1، حمیده ناظمی سجزئی *2 1عضو هیئت علمی دانشگاه اردکان، یزد، ایران 2دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه اردکان،یزد،ایران. nazemi@stu.ardakan.ac.ir |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تطبیقی نظریه رشد اخلاقی لارنس کلبرگ با رویکرد قرآنی انجام شده است. رشد اخلاقی به عنوان فرآیندی پیچیده، در روانشناسی بهویژه توسط کلبرگ با تأکید بر استدلالهای اخلاقی در سه سطح و شش مرحله تبیین شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و متون دینی (بهویژه قرآن کریم)، سعی در یافتن نقاط اشتراک و افتراق این نظریات با مبانی اخلاق اسلامی دارد. نتایج نشان میدهد که اگرچه در برخی سطوح اخلاقی، مانند توجه به قوانین و قراردادهای اجتماعی، همسوییهایی مشاهده میشود، اما مبنای نهایی اخلاق اسلامی که مبتنی بر توحید، فطرت الهی و هدفمندی غایتشناختی است، با رویکرد عقلمحور کلبرگ تفاوتهای بنیادین دارد. این تفاوتها در نهایت منجر به ارائه یک الگوی جامعتر و متعالیتر در چارچوب آموزههای اسلامی میگردد. مهم ترین انتقاد به نظریه رشد اخلاقی کلبرگ این است که تاحدی ماهیت چندبعدی حوزه اخلاق را نادیده گرفته است و دچار محدودیت ها و ضعف های نظری است. اتکا به نظریه های روانشناسی و ابزار های تهیه شده برای سنجش رشد اخلاق در غرب، با فرهنگ دینی و ملی ما کاملا تطابق ندارد. هرچند در زمینه مباحث رشد اخلاقی از دیدگاه قرآن، کتب ارزشمندی در منابع شیعی یافت میشود، اما مطالعات کمی در زمینه بررسی و نقد نظریههای نشات گرفته از ذهن روانشناسان غربی با رویکرد قرآنی یا اسلامی انجام شده است. بنابراین لازم است دانشمندان ایرانی به تولید دانشهای مبتنی بر بنیادهای دینی و حکمت و فرهنگ اسلامی-ایرانی روی آورند. |
| کلیدواژه ها |
| رشد اخلاقی، کلبرگ، قرآن کریم، قرارداد اجتماعی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
