نقش روانشناسی اسلامی در پیشگیری, کنترل و کاهش مشکلات روانشناختی و بحران های اجتماعی
کد مقاله : 1047-QURANPSY
نویسندگان
ریحانه غلام زاده *
گروه روانشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی،قم، ایران
چکیده مقاله
روانشناسی اسلامی به‌عنوان رویکرد میان‌رشته‌ای، تلاش می‌کند تا اصول روانشناسی مدرن را با آموزه‌های دینی اسلام تلفیق کند و سلامت روان و بهزیستی اجتماعی را در جوامع مسلمان ارتقا دهد. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش روانشناسی اسلامی در پیشگیری، کنترل و کاهش مشکلات روانشناختی و بحران‌های اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش مرور نظام‌مند منابع علمی و تجربی بین سال‌های 2020 تا 2025 است. داده‌ها از ۱۵ منبع معتبر فارسی و انگلیسی استخراج و با تحلیل کیفی–تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهند که آموزه‌های معنوی و اخلاقی اسلام مانند توکل، صبر، ذکر، دعا و حمایت اجتماعی به افزایش تاب‌آوری روانی، کاهش اضطراب و افسردگی و تقویت عملکرد اجتماعی کمک می‌کنند. همچنین مداخلات درمانی مبتنی بر اصول اسلامی، به‌ویژه زمانی که با روش‌های مدرن مانند CBT و ACT تلفیق شوند، اثربخشی درمان‌های روانشناختی را بهبود می‌بخشند. از نظر اجتماعی، اصول اخلاقی و معنوی اسلام باعث کاهش رفتارهای پرخطر، ناهنجاری‌های اجتماعی و بحران‌های جمعی می‌شوند. یافته‌ها حاکی از آن است که روانشناسی اسلامی می‌تواند ابزاری مؤثر برای پیشگیری و کاهش مشکلات روانشناختی و اجتماعی و همچنین ارتقای سلامت معنوی و اجتماعی جوامع مسلمان باشد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود که درمانگران و مشاوران از مداخلات معنوی–دینی بهره ببرند، برنامه‌های پیشگیری جامعه‌محور طراحی شود و پژوهش‌های تجربی گسترده‌تر برای سنجش اثرات روانشناسی اسلامی انجام شود. این مطالعه نشان می‌دهد که تلفیق آموزه‌های اسلامی با روانشناسی مدرن نه تنها می‌تواند سلامت فردی را افزایش دهد، بلکه نقش مؤثری در پیشگیری از بحران‌های اجتماعی و ارتقای بهزیستی جمعی دارد.
کلیدواژه ها
روانشناسی اسلامی، سلامت روان، بحران‌های اجتماعی، پیشگیری
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی