نقش دعا، توکل و یاد خدا در افزایش تاب‌آوری روانی و مقابله با بحران‌های روانی و اجتماعی
کد مقاله : 1050-QURANPSY
نویسندگان
زینب یعقوبی *
گروه روانشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی،قم، ایران
چکیده مقاله
تاب‌آوری روانی یکی از عوامل کلیدی در مقابله با فشارها و بحران‌های روانی و اجتماعی است و توانایی فرد برای بازگشت به تعادل روانی پس از مواجهه با مشکلات را افزایش می‌دهد. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که منابع معنوی و مذهبی، به ویژه دعا، توکل به خدا و یاد مستمر خدا، نقش مؤثری در تقویت تاب‌آوری روانی دارند. این مقاله با هدف بررسی و تحلیل نقش این عوامل معنوی در مقابله با بحران‌های روانی و اجتماعی، به صورت مروری تحلیلی انجام شده است. روش پژوهش بر اساس جمع‌آوری و تحلیل ۱۵ مقاله معتبر داخلی و خارجی منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 بوده است. داده‌ها بر اساس سه محور اصلی دسته‌بندی شده‌اند: (1) تأثیر دعا بر تاب‌آوری روانی، (2) نقش توکل به خدا در مقابله با بحران‌ها و (3) اثر یاد خدا و تمرینات معنوی بر توان مقابله‌ای افراد. تحلیل‌ها نشان داد که دعا باعث کاهش اضطراب و افزایش امید و احساس کنترل فرد می‌شود، توکل به خدا مهارت‌های مقابله‌ای و تاب‌آوری روانی را تقویت می‌کند، و یاد مستمر خدا موجب افزایش معنا، هدف و رضایت از زندگی می‌شود. علاوه بر این، تعامل این عوامل معنوی با حمایت اجتماعی و مهارت‌های مقابله‌ای اثرگذاری آن‌ها را تقویت می‌کند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تمرینات معنوی می‌توانند به عنوان ابزارهای عملی و فرهنگی برای ارتقای تاب‌آوری روانی و کاهش آسیب‌های روانی و اجتماعی استفاده شوند. همچنین، یافته‌ها زمینه را برای برنامه‌های آموزشی، مشاوره‌ای و روان‌درمانی با تمرکز بر منابع معنوی فراهم می‌کنند.
کلیدواژه ها
تاب‌آوری روانی، دعا، توکل به خدا، یاد خدا
وضعیت: پذیرفته شده مشروط