سلامت روان اجتماعی در قرآن: از معنا تا کنش جمعی
کد مقاله : 1052-QURANPSY (R1)
نویسندگان
محمد شیروانی *
گروه معارف دانشکده الهیات دانشگاه شهید بهشتی تهران ایران
چکیده مقاله
سلامت روان، اگر صرفاً در سطح فردی فهم شود، از درک بسیاری از ریشه‌های رنج انسانی بازمی‌ماند. این پژوهش با تمرکز بر مفهوم «سلامت روان اجتماعی»، می‌کوشد ظرفیت‌های قرآنیِ تبیین رابطهٔ میان ساختارهای اجتماعی، معنا، و تعادل روانی انسان را بازخوانی کند. روش تحقیق، تحلیل مفهومی–تفسیری آیات قرآن با اتکا به تفاسیر معتبر کلاسیک و معاصر، به‌ویژه المیزان علامه طباطبایی و جامع‌البیان طبری است. در این چارچوب، مفاهیمی چون عدالت اجتماعی (قسط)، مسئولیت متقابل، اعتماد، و همبستگی جمعی به‌عنوان مؤلفه‌های بنیادین سلامت روان اجتماعی استخراج و تحلیل می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن، اختلالات روانی اجتماعی را صرفاً پیامد ضعف‌های فردی نمی‌داند، بلکه آن‌ها را به اختلال در نظم اخلاقی و عدالت‌محور جامعه پیوند می‌زند. از منظر قرآن، تحقق عدالت و معنابخشی به کنش اجتماعی، نقشی اساسی در کاهش اضطراب جمعی، افزایش امنیت روانی و تقویت انسجام اجتماعی ایفا می‌کند. این پژوهش، ضمن پرهیز از تقلیل قرآن به متنی روان‌درمانگر به معنای مدرن، نشان می‌دهد که قرآن واجد چارچوبی انسان‌شناختی است که می‌تواند گفت‌وگویی انتقادی و سازنده با روان‌شناسی اجتماعی معاصر برقرار کند
کلیدواژه ها
سلامت روان اجتماعی، قرآن، عدالت اجتماعی، روان‌شناسی اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده