تحلیل کیفی- اسنادی نقش آموزش کل‌نگر مبتنی بر قرآن کریم در ارتقای سلامت روان دانشجویان
کد مقاله : 1087-QURANPSY
نویسندگان
کیمیا صحراییان *1، الهام زرین کلاه2
1استادیار گروه روانشناسی، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران
2گروه علوم قرآن و حدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران
چکیده مقاله
بحران رو‌به‌گسترش سلامت روان در میان دانشجویان، ضرورت بهره‌گیری از رویکردهایی جامع، بومی و معنا‌محور را بیش از پیش آشکار ساخته است. هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل نقش آموزش کل‌نگر مبتنی بر آموزه‌های قرآن کریم در ارتقای سلامت روان دانشجویان و ارائه یک چارچوب مفهومی منسجم در این زمینه است. این مطالعه با روش اسنادی و با رویکرد کیفی توصیفی ـ تحلیلی انجام شد. داده‌ها از طریق بررسی و تحلیل قرآن کریم، تفاسیر معتبر کلاسیک و معاصر، منابع حدیثی مرتبط، مقالات علمی نمایه‌شده و کتاب‌های تخصصی در حوزه روان‌شناسی اسلامی، سلامت روان و آموزش کل‌نگر گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و رویکرد تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که قرآن کریم چارچوبی یکپارچه و چندبعدی برای سلامت روان ارائه می‌دهد که در آن سه بُعد اساسیِ معنوی، هیجانی و شناختی ـ روانی در قالب یک نظام تعاملی و هم‌افزا سازمان می‌یابند. پرورش آگاهی معنوی از طریق مفاهیمی چون تقوا، توکل و ذکر، ارتقای هوش هیجانی مبتنی بر صبر، شکر و تنظیم هیجان، و تقویت سلامت شناختی با تأکید بر تفکر تأملی، حسن‌ظن و تاب‌آوری، از مهم‌ترین مؤلفه‌های این الگو هستند. در جمع‌بندی می‌توان گفت آموزش کل‌نگر مبتنی بر قرآن کریم، با ادغام نظام‌مند این مؤلفه‌ها در برنامه‌های آموزشی دانشگاهی، ظرفیت بالایی برای ارتقای پایدار سلامت روان دانشجویان دارد و می‌تواند به‌عنوان راهکاری بومی و کاربردی در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
آموزش کل‌نگر، قرآن کریم، سلامت روان، دانشجویان، تحلیل کیفی-اسنادی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی