| مدل مفهومی نقش تربیتی مادر در خانواده مسلمان با تکیه بر اصول روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1089-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
فرزانه طالقانی * استاد حوزه علمیه خراسان- مشهد- ایران |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با هدف شناسایی، طبقهبندی و تحلیل مفهومی نقش تربیتی مادر در خانوادههای مسلمان بر پایه اصول روانشناسی اسلامی انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع مرور نظاممند مفهومی بوده و تلاش دارد با بهرهگیری از چارچوب تحلیلی «قلب–عقل–نفس»، نحوه تبیین تعاملات مادرفرزند را در متون علمی و دینی بررسی کند. جستوجوی منابع بر اساس راهنمای PRISMA در پایگاههای اطلاعاتی فارسی شامل SID، Magiran و کتابخانه دیجیتال نور انجام شد. معیارهای ورود شامل مقالات همتاداوریشده، کتابهای علمی، رسالههای دانشگاهی و متون دینی معتبر مرتبط با تعامل مادرفرزند و روانشناسی اسلامی برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافتهها نشان میدهد که الگوهای تعاملی مادرفرزند در ادبیات موجود را میتوان در سه بُعد تحلیلی طبقهبندی کرد: قلب (الگوهای مبتنی بر پاسخدهی هیجانی و محبت)، عقل (الگوهای هدایت شناختی و تدبیر تربیتی) و نفس (الگوهای خودنظارتی و تنظیم رفتار). بررسی تطبیقی منابع نشان میدهد این ابعاد در بسیاری از مطالعات با شاخصهای عاطفی، شناختی و رفتاری کودک بهطور همزمان گزارش شدهاند، هرچند غالب پژوهشها هر بُعد را بهصورت منفرد بررسی کردهاند. در مجموع، چارچوب «قلب–عقل–نفس» بهعنوان یک مدل مفهومی تحلیلی در روانشناسی اسلامی میتواند بستری برای سازماندهی یافتههای پراکنده، توسعه ابزارهای ارزیابی بومی و طراحی پژوهشهای تجربی آینده در حوزه تعامل مادرفرزند فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| نقش تربیتی مادر، خانوادههای مسلمان، روانشناسی اسلامی، قلب، عقل، نفس. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
