کارکرد دعا و توسّل در مدیریت بحران؛ با تأکید بر جنگ
کد مقاله : 1094-QURANPSY (R1)
نویسندگان
معصومه آبانگاه ازگمی *
استادیار دانشگاه خوارزمی
چکیده مقاله
در مواجهه با بحران‌های فراگیر همچون جنگ، نیاز جامعه به منابع معنوی برای حفظ انسجام روانی و اجتماعی افزایش می‌یابد. پژوهش حاضر بر آن است که با روش استقرائی، نشان دهد که دعا و توسّل، به‌عنوان آموزه‌های ریشه‌دار در قرآن و روایات، در شرایط بحرانی چگونه بر ساختار روانی و رفتار جمعی جامعه اثر می‌گذارند. بدین منظور ضمن بهره‌گیری از منابع قرآنی و یافته های روان‌شناسی و جامعه‌شناسی دینی، نمونه‌هایی از کارکردهای دعا و توسّل در مدیریت بحران مسلمانان در دوره میانه اسلامی به ویژه دوره جنگهای صلیبی و حمله مغول را مورد بررسی قرار داده است. با بررسی یافته‌های پژوهش در این دوره و اخذ نتیجه استقرایی از جزء به کل، می توان تعمیم داد که دعا و توسّل، از طریق ایجاد آرامش، امید، صبر، افزایش اتکای درونی و معنا‌بخشی به رنج، توان تقابل با فشارهای روانی جنگ را به‌طور قابل توجهی بالا برده و در قالب تقویت اراده، روحیه مقاومت و انسجام جمعی بروز می یابد، لذا ابزاری مهم برای سامان‌دهی روانی جامعه محسوب می‌شود. از سویی دیگر قرائت‌های نادرست از این مفاهیم می‌تواند به کاهش تلاش فردی، گرایش به انزوا و بروز خرافه در جامعه منجر شده و فهم عقلانی و معتدل از دعا و توسّل می‌تواند به شکل‌گیری دینداری فعال و مقاوم‌ساز کمک کرده و نقش مؤثری در مدیریت بحران‌های جمعی ناشی از جنگ ایفا کند.
کلیدواژه ها
قرآن، دعا، توسّل، روانشناسی، جنگ، بحران
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر