| مؤلفههای روانشناختی «البُغضُ فی الله» در قرآن و تجلی آن در قیام عاشورا: الگویی برای مسئولیتپذیری اجتماعی |
| کد مقاله : 1100-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
محمد مهدی مسعودی * گروه معارف اسلامی، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران |
| چکیده مقاله |
| چکیده مسئولیتپذیری اجتماعی از شاخصهای سلامت روان جمعی است، اما منابع انگیزشی پایدار آن در برابر فساد ساختاری نیاز به تبیین دارد. این پژوهش کیفی با هدف تبیین مؤلفههای روانشناختی آموزه قرآنی «البُغضُ فی الله» و تجلی آن در قیام عاشورا، از روش تحلیل محتوای جهتدار استفاده کرد. ابتدا آیات مرتبط با ولایت و برائت تحلیل شد و سه مؤلفه شناختی، عاطفی و کنشی استخراج گردید. سپس دادههای تاریخی عاشورا بر اساس این چارچوب بررسی شد. یافتهها نشان داد «بُغضُ فی الله» دارای ساختاری سهبعدی شامل: تشخیص جریان باطل، بیزاری عزتمندانه درونی و مرزبندی عملی اجتماعی است. تحلیل عاشورا نشان داد امام حسین(ع) این مؤلفهها را منسجم در سیره خود متجلی ساخته است؛ بهطوری که تشخیص فساد حکومت یزید، حفظ عزت ایمانی و کنش اصلاحگرانه تا مرز شهادت، الگویی تاریخی از مسئولیتپذیری اجتماعی مبتنی بر ارزشهای الهی ارائه داد. نتایج حاکی است «البُغضُ فی الله» صرفاً یک گرایش عاطفی نیست، بلکه سازوکاری هویتساز برای فعالسازی انگیزش اخلاقی و کنش اجتماعی در چارچوب توحیدی است. این الگو میتواند مبنایی بومی برای تقویت هویت اخلاقی و افزایش مقاومت در برابر عادیسازی فساد در جوامع اسلامی فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژهها: البُغضُ فی الله؛ روانشناسی قرآنی؛ مسئولیتپذیری اجتماعی؛ عاشورا؛ هویت اخلاقی؛ امام حسین(ع). |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
