| بازخوانی پدیده خودکشی در قرآن کریم و روانشناسی معاصر: تحلیلی تطبیقی با تأکید بر عوامل محافظتکننده و دلالت های پیشگیرانه |
| کد مقاله : 1103-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
امیر حمزه خراسانی *1، سید محمد رضا میرسید2 1عضو هیات علمی دانشگاه دامغان/دانشکده علوم انسانی 2عضو هیات علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه دامغان |
| چکیده مقاله |
| خودکشی یکی از چالشهای مهم سلامت روان معاصر است که در نتیجه تعامل پیچیده عوامل زیستی، روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی شکل میگیرد. در پژوهشهای اخیر، در کنار عوامل خطر، توجه به عوامل محافظتکنندهای مانند معنا در زندگی، امید و پیوندهای اجتماعی در پیشگیری از خودکشی اهمیت فزایندهای یافته است. از سوی دیگر، قرآن کریم بهعنوان منبع بنیادین اندیشه اسلامی، مفاهیمی همچون حرمت جان، امید به رحمت الهی، صبر، توکل و معنا در رنج را مطرح میکند که میتوانند در مواجهه با بحرانهای روانی نقش محافظتکننده ایفا کنند. هدف پژوهش حاضر، بازخوانی پدیده خودکشی در قرآن کریم و روانشناسی معاصر و تبیین ظرفیتهای پیشگیرانه این دو حوزه در چارچوبی تطبیقی است. این پژوهش از نوع مروری–تحلیلی و مبتنی بر روش اسنادی است. دادهها از منابع معتبر روانشناسی معاصر، شامل مقالات علمی، مطالعات مروری و اسناد سیاستگذاری، و نیز منابع قرآنی و تفسیری گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد تطبیقی انجام گرفت. یافتهها نشان داد که روانشناسی معاصر خودکشی را پدیدهای چندسطحی میداند و در کنار عوامل خطر، بر نقش عوامل محافظتکننده تأکید دارد. همچنین آموزههای قرآنی واجد مؤلفههایی هستند که در سطح کارکردی میتوانند به تقویت امید، معنا و تابآوری روانی کمک کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گفتوگوی میان قرآن و روانشناسی معاصر میتواند به توسعه رویکردهای پیشگیرانهای منجر شود که هم از نظر علمی معتبر و هم با زمینههای فرهنگی و معنوی جوامع اسلامی سازگار باشند. |
| کلیدواژه ها |
| خودکشی، قرآن کریم، روانشناسی معاصر، عوامل محافظتکننده، معنویت، پیشگیری |
| وضعیت: پذیرفته شده |
