| «تبیین روانشناختی صبر قرآنی و کاربرد آن در پیشگیری از رفتارهای تکانشی و خودآسیبرسانی» |
| کد مقاله : 1133-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
ریحانه ایزدی یزدان آبادی *1، فاطمه خسروی2، قدسیه اکبری3 1دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد،دانشکده تعلیم و تربیت ،گروه روانشناسی،یزد،ایران 2کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه غیر انتفاعی حکمت رضوی، مشهد، ایران. 3مربی گروه معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. |
| چکیده مقاله |
| صبر در آموزههای قرآنی مفهومی فراتر از فضیلت اخلاقی محض است و میتواند بهعنوان سازهای روانشناختی چندبعدی در ارتقای سلامت روان و پیشگیری از رفتارهای پرخطر نقش ایفا کند. با توجه به جایگاه رفتارهای تکانشی و خودآسیبرسانی بهعنوان چالشهای مهم در آسیبشناسی روانی، تبیین سازوکارهای درونی صبر و ظرفیت آن در تسهیل خودتنظیمی اهمیت ویژهای دارد. این پژوهش به روش تحلیل محتوای کیفی، آیات قرآنی مرتبط با صبر را استخراج و آنها را با چارچوبهای روانشناختی معاصر شامل رویکرد شناختی-رفتاری، درمان دیالکتیکی-رفتاری، درمان پذیرش و تعهد و دیدگاه روانپویشی تطبیق مفهومی داده است. یافتهها نشان میدهد که صبر سالم مجموعهای از فرایندهای تنظیم هیجان، تحمل پریشانی، کنترل تکانه، تأخیر در پاسخدهی و معناسازی تجربههای دشوار را دربرمیگیرد؛ فرایندهایی که به فرد کمک میکنند در مواجهه با فشار روانی از واکنشهای تکانشی اجتناب کرده و رفتارهای سازگارانهتری اتخاذ کند. در مقابل، صبر ناسالم که بر سرکوب هیجان، اجبار بیرونی یا ناتوانی در ابراز احساسات استوار است، نه تنها کارکرد محافظتی ندارد بلکه میتواند زمینهساز افسردگی، اضطراب مزمن و فرسودگی هیجانی شود. نتایج نشان میدهد که ادغام نظاممند مفاهیم قرآنی صبر با مداخلات روانشناختی میتواند چارچوبی کارآمد برای آموزش مهارتهای خودتنظیمی، تقویت تابآوری و طراحی برنامههای پیشگیرانه در حوزه سلامت روان فراهم آورد و صبر را از سطح توصیه اخلاقی فراتر برده و به مهارتی قابل آموزش و کاربردی در کاهش رفتارهای تکانشی و پیشگیری از خودآسیبرسانی تبدیل کند. |
| کلیدواژه ها |
| صبر، روانشناسی قرآنی، تنظیم هیجان ، خودتنظیمی ، تابآوری |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر |
