تحلیل تطبیقی نقش روانشناسی اسلامی بر سلامت روان در تنش‌های فراگیر اجتماعی: رویکردی بر تاب‌آوری و سازگاری معنوی
کد مقاله : 1137-QURANPSY
نویسندگان
محمد شهربانویی *
.
چکیده مقاله
چکیده:
پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل تطبیقی نقش مولفه‌های روانشناسی اسلامی در حفظ و ارتقای سلامت روان طی بحران‌ها و تنش‌های فراگیر اجتماعی انجام شده است. در عصر حاضر که جوامع با بحران‌های نوپدید و تنش‌های ساختاری مواجه هستند، نیاز به الگوهای بومی و مکتبی جهت تبیین رفتارهای مقابله‌ای بیش از پیش احساس می‌شود. روش این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای است که به بررسی متون کلاسیک اسلامی و یافته‌های نوین روانشناسی مثبت‌گرا می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که سازه‌هایی همچون «توکل»، «صبر» و «رضا» نه تنها به عنوان مفاهیم اخلاقی، بلکه به مثابه راهبردهای شناختی-رفتاری قدرتمند در کاهش اضطراب جمعی و افسردگی ناشی از بی‌ثباتی‌های اجتماعی عمل می‌کنند. نتایج حاکی از آن است که روانشناسی اسلامی با ارائه یک نظام معنایی منسجم، فرآیند تاب‌آوری را از سطح فردی به سطح اجتماعی ارتقا داده و با تقویت شبکه حمایت اجتماعی (امت‌محور)، از فروپاشی روانی در برابر شوک‌های بیرونی جلوگیری می‌کند. همچنین، مقایسه این الگو با مدل‌های سکولار نشان‌دهنده برتری روانشناسی اسلامی در ایجاد «امید پایدار» از طریق اتصال به منبع قدرت لایزال الهی است که در شرایط بحرانی، مانع از بروز بن‌بست‌های وجودی (Existential crises) می‌گردد.
کلیدواژه ها
واژگان کلیدی: روانشناسی اسلامی، سلامت روان، تنش‌های اجتماعی، تاب‌آوری معنوی، مدیریت بحران.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط