دعا در قرآن کریم: ابزاری برای سلامت روان، رشد اخلاقی و تربیت فرزندان
کد مقاله : 1141-QURANPSY
نویسندگان
سیده سارا آزاده *
گروه پژوهشـی لیزر پزشکی مرکـز تحقیقـات لیـزر در پزشـکی پژوهشکده یارا، جهاد دانشـگاهی واحـد علـوم پزشکی تهران، تهران، ایران
چکیده مقاله
دعا یکی از مهم‌ترین اعمال عبادی در اسلام است که علاوه بر ارتباط مستقیم انسان با خداوند، نقش مؤثری در سلامت روان، توسعه فضایل اخلاقی و تربیت فرزندان دارد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی، ابعاد تربیتی، اخلاقی و روان‌شناختی دعا را مورد بررسی قرار داده است. روش مطالعه شامل تحلیل متون قرآنی و مرور شواهد روان‌شناختی و بالینی مرتبط با نیایش است. یافته‌ها نشان می‌دهند که دعا موجب تقویت فضایل اخلاقی مانند صبر، شکرگزاری، توکل و مسئولیت‌پذیری می‌شود و به کاهش اضطراب و فشارهای روانی کمک می‌کند. نیایش والدین برای فرزندان، عاملی کلیدی در انتقال ارزش‌های اخلاقی و شکل‌گیری شخصیت اخلاقی و اجتماعی آنان است. از منظر سلامت روان، دعا با ایجاد تمرکز ذهن، کاهش افکار منفی و افزایش اعتماد به حمایت الهی، تاب‌آوری روانی فرد را ارتقا داده و به بهبود کیفیت خواب و کاهش تنش‌های روانی کمک می‌کند. مکانیزم‌های روان‌شناختی اثر دعا شامل کاهش اضطراب ناشی از ابهام، بازتعریف شناختی شرایط دشوار، تقویت تاب‌آوری و توسعه مهارت‌های مقابله‌ای است. نیایش خانوادگی، به ویژه در محیطی که والدین الگوی عملی فضایل اخلاقی هستند، موجب نهادینه شدن رفتار اخلاقی در کودکان می‌شود و همدلی و انسجام خانوادگی را تقویت می‌کند. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که دعا نه تنها عمل عبادی، بلکه ابزار مؤثری برای پرورش اخلاق، سلامت روان و انسجام اجتماعی است. ترویج فرهنگ نیایش همراه با خودسازی و عمل اخلاقی می‌تواند الگویی پایدار برای تعالی فرد و جامعه فراهم آورد.
کلیدواژه ها
دعا، سلامت روان، تربیت اخلاقی، نیایش والدین، قرآن کریم
وضعیت: پذیرفته شده