| رنج و معنای زندگی: تحلیل تطبیقی روانشناسی وجودی و آموزههای قرآنی |
| کد مقاله : 1150-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
عرفان وطن دوست *1، محمدطاها اصغری2 1پژوهشگر مستقل 2امور تربیتی دانشگاه فرهنگیان آیت الله خامنه ای |
| چکیده مقاله |
| رنج بهعنوان یکی از بنیادیترین و گریزناپذیرترین تجربههای انسانی، همواره در کانون توجه روانشناسی و آموزههای دینی قرار داشته است؛ بااینحال، تبیین معنای آن همچنان با ابهامهای نظری و رویکردهای تقلیلگرایانه همراه است. روانشناسی وجودی با تأکید بر آزادی، مسئولیت و معناسازی فردی، رنج را بستری برای خودفهمی و رشد شخصی میداند؛ در مقابل، آموزههای قرآن کریم و روانشناسی اسلامی با تکیه بر مفاهیمی چون فطرت، حکمت الهی، ابتلاء و صبر، تفسیری غایتمند و فراتر از سطح فردی از رنج ارائه میدهند.هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی این دو رویکرد در تبیین معنای رنج و بررسی امکان دستیابی به چارچوبی تلفیقی برای فهم جامعتر این تجربه انسانی است. پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و از طریق تحلیل اسنادی منابع معتبر روانشناسی و مطالعات قرآنی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد هر یک از این رویکردها، در کنار ظرفیتهای تبیینی، با محدودیتهایی مواجهاند؛ بهگونهای که تأکید انحصاری بر معناسازی فردی میتواند در مواجهه با رنجهای شدید به شکنندگی معنا بینجامد و تمرکز صرف بر معناهای ازپیشدادهشده، در صورت نادیدهگرفتن تجربه زیسته فرد، به کاهش کنشمندی روانشناختی منجر شود. بر این اساس، پژوهش حاضر نشان میدهد با تفکیک تجربه زیسته رنج از بنیانهای غایتمند معنا، میتوان به چارچوبی تلفیقی دست یافت که رنج را حاصل تعامل معناجویی انسان و افق متعالی معنا در آموزههای قرآن کریم تبیین میکند. |
| کلیدواژه ها |
| رنج، معنای زندگی، روانشناسی وجودی، آموزههای قرآنی، معنادرمانی، روانشناسی اسلامی، کنشمندی انسان، ابتلاء |
| وضعیت: پذیرفته شده |
