تبیین الگوی اسلامی خودشفقت‌ورزی به مثابه رویکرد بدیل روانشناسی غربی
کد مقاله : 1155-QURANPSY (R1)
نویسندگان
حمید ایماندار1، زهرا طالبی طالب بیگی *2
1استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده مقاله
خودشفقت‌ورزی، به عنوان یک سازه روانشناختی کلیدی، به رویکرد مهربانانه، درک‌کننده و همدلانه‌ی فرد در مواجهه با ناکامی‌ها، کاستی‌ها و رنج‌های زندگی اشاره دارد، که جایگزین سازنده‌ای برای خودانتقادی و قضاوت سخت‌گیرانه محسوب می‌شود. این مقاله، با هدف ارائه الگوی جامع خودشفقت‌ورزی اسلامی، به بررسی تطبیقی این مفهوم با رویکردهای رایج روانشناسی غربی می‌پردازد. در حالی که مدل‌های غربی عمدتاً بر جنبه‌های روانشناختی متمرکز هستند، این پژوهش بر غنای ابعاد غایت‌شناختی (معنا و هدفمندی)، هستی‌شناختی (درک وجودی و جایگاه انسان) و معنوی (ارتباط با خداوند و رحمت الهی) در چارچوب اسلامی تأکید می‌کند. پرسش محوری تحقیق، تبیین تمایزات و برتری‌های خودشفقت‌ورزی اسلامی در این ابعاد سه‌گانه نسبت به مدل‌های غربی است. پاسخ به این سوال در پژوهش‌های پیشین به طور کامل ارائه نشده است زیرا عمدتاً مطالعات بر جنبه‌های صرفاً روانشناختی یا جدا از بستر معنوی و غایت‌شناختی تمرکز کرده‌اند. روش تحقیق، مبتنی بر تحلیل و تلفیق منابع اسلامی (قرآن، روایات، آراء اندیشمندان) همراه با بررسی مطالعات تطبیقی مدل‌های غربی انجام شده است. یافته کلیدی این پژوهش، معرفی چارچوبی غنی‌تر و معنادارتر برای خودشفقت‌ورزی است که با پیوند دادن آن با مفاهیم معنوی و الهی، به درک عمیق‌تر و کاربردی‌تر این مفهوم در جهت سلامت جامع روان و معنویت انسان کمک می‌کند.
کلیدواژه ها
خودشفقتی، ابعاد وجودی، حکمت اسلامی، مکاتب غربی
وضعیت: پذیرفته شده