شناسایی اختلالات روانی از منظر روانشناسی اسلامی و راه های پیشگیری از آن
کد مقاله : 1156-QURANPSY
نویسندگان
زهرا حاجی علیقلی *
ندارد
چکیده مقاله
آسیب‌شناسی روانی یکی از حوزه‌های بنیادین روانشناسی است که به مطالعه ریشه‌ها، فرایندها و پیامدهای اختلالات روانی می‌پردازد. اگرچه رویکردهای رایج روانشناسی عمدتاً بر ابعاد زیستی، شناختی و رفتاری آسیب‌های روانی تمرکز دارند، روانشناسی اسلامی با نگاهی کل‌نگر و معنا‌محور، سلامت و آسیب روانی را در پیوند با ابعاد معنوی، اخلاقی و فطری انسان تبیین می‌کند. از منظر روانشناسی اسلامی، انسان موجودی چندبعدی است و اختلال در تعادل میان این ابعاد، به‌ویژه تضعیف بعد معنوی، می‌تواند زمینه‌ساز بروز آسیب‌های روانی شود. عواملی همچون غفلت از یاد خدا، اضطراب وجودی، ضعف ایمان، اختلال در سبک زندگی، فقدان معنا در زندگی و تضعیف روابط اجتماعی سالم، از جمله مؤلفه‌هایی هستند که در این رویکرد به‌عنوان زمینه‌های اساسی آسیب‌شناسی روانی مطرح می‌شوند.
هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم آسیب‌شناسی روانی از منظر روانشناسی اسلامی و شناسایی راهبردهای پیشگیری از آسیب‌های روانی بر پایه آموزه‌های قرآنی و تعالیم اسلامی است. این پژوهش به شیوه مروری–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع معتبر روانشناسی، متون اسلامی و مطالعات بین‌رشته‌ای معاصر انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی نظیر ایمان، توکل، صبر، ذکر، امید، معنابخشی به زندگی، اصلاح سبک زندگی و تقویت حمایت‌های اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از آسیب‌های روانی و ارتقای سلامت روان دارند. بر این اساس، روانشناسی اسلامی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مکمل و مؤثر در پیشگیری از اختلالات روانی و ارتقای بهزیستی روانشناختی در نظام‌های آموزشی، مشاوره‌ای و درمانی مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه ها
آسیب‌شناسی روانی، روانشناسی اسلامی، سلامت روان، پیشگیری، سبک زندگی اسلامی
وضعیت: پذیرفته شده