| همخوانی آموزههای قرآنی با یافتههای نوین روانشناسی در درمان آسیب اخلاقی؛ تبیین کارکرد توبه در گذار از شرم سمی به احساس گناه سازنده |
| کد مقاله : 1159-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
محمد علی سمیع * - |
| چکیده مقاله |
| امروزه در روانشناسی سلامت، تفکیک میان دو سازهی هیجانی شرم و احساس گناه از اهمیت بالایی برخوردار است. یافتههای نوین نشان میدهند که شرم، با تمرکز بر نقص کلیِ خود، منجر به اجتناب و آسیبهای روانی میشود، درحالیکه احساس گناه، با تمرکز بر رفتارخطا، محرکِ جبران و مسئولیتپذیری است. این پژوهش با هدف بررسی همسویی این یافتههای علمی با آموزههای اسلامی، به تحلیل مفهوم توبه در قرآن کریم و نقش آن در درمان آسیب اخلاقی میپردازد. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد میانرشتهای است. یافتهها حاکی از آن است که ساختار روانشناختی توبه در قرآن، دقیقاً منطبق بر فرآیند تبدیل شرم مخرب به احساس گناه سازنده طراحی شده است. قرآن کریم با نهی اکید از یأس که هم ریشه با پیامدهای شناختی شرم است و تأکید بر اصلاح و تبدیل سیئات به حسنات، فرد آسیبدیده را از تلهی سرزنشِ شخصیت خارج کرده و انرژی روانی او را به سمت رفتارهای جبرانی هدایت میکند. نتیجه آنکه رویکرد قرآن در مواجهه با خطاهای اخلاقی، نه تنها با اصول رواندرمانی مدرن در تضاد نیست، بلکه الگویی متعالی از سازگاریِ رشدیافته را ارائه میدهد که در آن فرد بهجای فروپاشی در برابر وجدان، از طریق مکانیسم توبه به بازیابی سلامت روان و ارتقای تابآوری اخلاقی دست مییابد. |
| کلیدواژه ها |
| آسیب اخلاقی، توبه، شرم و احساس گناه، روانشناسی و دین، سلامت روان، همسویی علم و دین |
| وضعیت: پذیرفته شده |
