| مدل مفهومی عوامل طلاق مبتنی بر قرآن: تحلیل محتوای کیفی |
| کد مقاله : 1167-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
علی بیات * دکتری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مفهومی عوامل مؤثر بر طلاق در قرآن انجام شده است. این مطالعه با رویکرد اکتشافی-متوالی و روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفت. جامعه متنی پژوهش شامل آیات قرآن و روایات تفسیری بود که با نمونهگیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع، از میان ۳۸ مفهوم مرتبط با طلاق در نرمافزارهای جامعالاحادیث و جامعالتفاسیر نور، ۲۱۰ متن انتخاب گردید. دادهها براساس الگوی بنگستون و در چهار مرحله «ازمتنگیری»، «بهمتندهی»، «مقولهبندی» و «یکپارچهسازی» تحلیل شد. یافتهها نشان داد مدل مفهومی نهایی شامل ۸۵۰ کد باز، ۹۵ زیرمقوله، ۳۳ مقوله، ۱۳ درونمایه، و در نهایت پنج بعد اصلی است. این ابعاد عبارتاند از: عوامل بنیادین، بسترهای ادراکی، کانون بحران، عوامل تعدیلگر، و الگوهای مواجهه. در سطح علی، مدل شامل نه عامل چندگانگی مبدا ادراکشده، ازدواج نادرست، پندارهسازی مسئله، پردازش تحریفشده، احساس درماندگی، دلزدگی، خودفروری، بیتفاوتی یا مداخله ناکارآمد اطرافیان، و شکلگیری روابط عاطفی جایگزین است. همچنین چهار راهبرد کلیدی مواجهه با پدیده طلاق شامل اقدام متعارف به طلاق، دوگانگی، نافرمانی و سرکشی، و متارکه و دوریگزینی شناسایی شد. روایی مدل با بهرهگیری از چهار معیار لینکلن و گوبا (اعتبارپذیری، اتکاپذیری، انتقالپذیری و تأییدپذیری) و نیز سنجش شاخص روایی محتوا (CVI) و نسبت روایی محتوا (CVR) توسط ۹ کارشناس تأیید شد. بر این اساس، طلاق از تعامل عوامل بنیادین، بسترهای ادراکی و کانونهای درونی بحران شکل میگیرد و تحت تأثیر عوامل تعدیلگر به الگوهای متفاوتی از مواجهه منتهی میشود. |
| کلیدواژه ها |
| طلاق، مدل مفهومی، سببشناسی طلاق، تحلیل محتوای کیفی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
