تحلیل روان‌شناختی دام‌های شیطان در سقوط انسان بر اساس آموزه‌های قرآن و تفاسیرمعتبر
کد مقاله : 1172-QURANPSY
نویسندگان
سیده زهرا خرمیان *
ندارم
چکیده مقاله
هدف نهایی آفرینش انسان، رسیدن به کمال حقیقی و قرب الهی است. در این مسیر، شیطان به عنوان دشمنی آشکار و سوگندخورده، با ابزارهای شناختی و عاطفی، در اغوای انسان و بازداشتن او از مسیر تربیت الهی می‌کوشد. شناخت ابعاد نفوذ و دام‌های او، پیش‌نیازی مهم برای تربیت دینی و خودسازی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و رویکرد میان‌رشته‌ای، با بهره‌گیری از منابع دست‌اول لغوی و تفسیری نظیر المیزان و مجمع‌البیان و نیز مطالعات روان‌شناسی شناختی، به تحلیل روان‌شناختی سازوکارهای اغوای شیطان می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد شیطان از دو ساحت اصلی در انسان عمل می‌کند: حوزهٔ شناخت‌ها از طریق تحریف ادراک، تزیین گناه، وعده‌های باطل و فراموشی یاد خدا، و حوزهٔ گرایش‌ها با تحریک امیال نفسانی، ایجاد ترس، حزن، یأس و تفرقه. این فرایندها با مفاهیمی چون بازسازی شناختی، افکار مزاحم، خطاهای اسناد و ناهماهنگی شناختی در روان‌شناسی شناختی قابل تبیین‌اند. با این حال قرآن کریم تأکید می‌کند که نفوذ شیطان بدون اجازه و ارادهٔ انسان تحقق نمی‌یابد. بنابراین، مقابله با او مستلزم تقویت بنیان‌های معرفتی و ایمانی از طریق ذکر، اخلاص، تقوا، توکل و یقین به دشمنی اوست.
کلیدواژه ها
شیطان، ابلیس، کمال انسان، روان‌شناسی شناختی، تربیت دینی، موانع تربیت، قرآن کریم
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی