| بازخوانی اهداف کیفر در قرآن با رویکردی فقهی-روانشاختی؛ تحلیلی مبتنی بر نظریه عدالت ترمیمی |
| کد مقاله : 1176-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
حجت عزیزالهی * دانشگاه یزد |
| چکیده مقاله |
| کیفر از مبانی بنیادین حقوق است و شناخت اهداف آن برای درک نظام‌های کیفری ضروری است. ناکارآمدی نظام‌های کلاسیک در کاهش تکرار جرم و جبران آسیب بزه‌دیدگان، به ظهور «عدالت ترمیمی» انجامید که بر مشارکت بزه‌دیده، بزهکار و جامعه در بازسازی روابط انسانی تأکید دارد. این تحول، بازخوانی قرآن را از منظر ظرفیت‌های ترمیمی ضروری ساخته است. پژوهش پیش‌رو با هدف بازخوانی اهداف کیفر در قرآن و رویکردی فقهی-روانشناختی بر پایه عدالت ترمیمی، آیه ۲۵ سوره حدید را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد کیفر در قرآن سه هدف اصلی دارد: نخست، عدالت‌خواهی و قسط که در آیه ۲۵ حدید با پیوند «قیام به قسط» و «انزال حدید» تبلور یافته است. دوم، اصلاح و تطهیر مجرم که در آیاتی مانند حد سرقت (مائده: ۳۸-۳۹) با ارتباط «نکال» و «توبه» نمود یافته است. سوم، صیانت از جامعه و نظم اسلامی که در آیات محاربه (مائده: ۳۳) و قصاص (بقره: ۱۷۹) قابل مشاهده است. نظام کیفری اسلام الگویی پلکانی دارد که در آن صلح، عفو و میانجیگری به عنوان «راهکار برتر» و مجازات به عنوان «آخرین راهکار» تلقی می‌شوند. از منظر روانشناسی کیفری، این الگو با تأکید بر توبه و اصلاح، نقش مؤثری در ایجاد امنیت روانی و کاهش حس انتقام در جامعه دارد. نتیجه آنکه قرآن کریم قرن‌ها پیش از طرح نظریات غربی، عمیق‌ترین الگوی تلفیقی عدالت کیفری و ترمیمی را عرضه کرده است. |
| کلیدواژه ها |
| کیفر، عدالت ترمیمی، عدالت کیفری، آیه ۲۵ حدید، روانشناسی کیفری، اصلاح مجرم. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
