| مفهومشناسی «قلب سلیم» در قرآن کریم و دلالتهای آن برای سلامت روانِ یکپارچهنگر |
| کد مقاله : 1184-QURANPSY (R2) |
| نویسندگان |
|
فاطمه داور *1، زهرا رضوانی2 1دانشگاه سیستان وبلوچستان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، رشته علوم حدیث _گرایش نهج البلاغه. 2دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، رشته علوم و حدیث _ گرایش نهج البلاغه |
| چکیده مقاله |
| سلامت روان به عنوان یکی از ارکان اساسی زیست انسانی، در پارادایم مسلط روانشناسی معاصر عمدتاً بر اساس معیارهای سکولار و با محوریت فقدان بیماری یا سازگاری اجتماعی تعریف میشود؛ رویکردی که از تبیین ابعاد متعالی و معنوی تجربه بشری ناتوان است. در مقابل، قرآن کریم با ارائه مفهوم «قلب سلیم»، تصویری ژرف و چندلایه از انسان سالم ترسیم میکند که میتواند خلأ نظری موجود در رویکردهای یکپارچهنگر به سلامت روان را پر نماید. این مقاله با هدف واکاوی مفهوم «قلب سلیم» و استخراج دلالتهای آن برای سلامت روانِ یکپارچهنگر، به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع لغوی، تفسیری و روایی معتبر تدوین شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که قلب سلیم در نظام معنایی قرآن دارای سه مؤلفه اصلی است: مؤلفههای بینشی (توحید خالص، ایمان به غیب و یقین)، مؤلفههای گرایشی (تسلیم در برابر حق، رهایی از رذایل اخلاقی، محبت الهی و خشیت) و مؤلفههای رفتاری (اعمال صالح، اخلاص و استقامت). همچنین شاخصهای سلامت روان در الگوی قرآنی در چهار بعد بینشی، عاطفی-اخلاقی، رفتاری و معنوی قابل شناسایی است. نتیجه آنکه مفهوم قلب سلیم با تأکید بر ساحت معنوی، پیوند سلامت با معنا و غایتمندی زندگی، ظرفیت آن را دارد که به عنوان چارچوبی نظری برای تدوین بخش معنوی الگوهای سلامت روانِ یکپارچهنگر مورد استفاده قرار گیرد و ضمن حفظ دستاوردهای مثبت روانشناسی معاصر، خلأ ناشی از غفلت از بُعد معنوی را در این نظریهها پر کند. |
| کلیدواژه ها |
| قلب سلیم، قرآن کریم، سلامت روان، سلامت معنوی، روانشناسی اسلامی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
