بررسی سازوکارهای درونی شخصیت در شعر مهلهل با تکیه بر نظریه‌ی معرفت‌شناسی آلفرد آدلر و مبانی روان‌شناسی اسلامی
کد مقاله : 1200-QURANPSY
نویسندگان
حامد پورحشمتی درگاه *1، سجاد حسین پور2
1استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه گیلان، گیلان، رشت، ایران
2دانشجوی کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه گیلان، گیلان، رشت، ایران.
چکیده مقاله
شناخت افکار و روحیات درونی انسان در جهان مدرن امروز، نیازمند بهره‌گیری از نظریه‌های روان‌شناختی‌ای است که بتوانند احساسات و سازوکارهای درونی فرد را به‌درستی تحلیل و تبیین کنند. روان‌شناسی فردنگر آدلر، با عبور از تأکید یک‌جانبه بر جبر محیطی و غرایز زیستی در شکل‌گیری شخصیت، بر نیروی خلاق انسان و توانایی او در حل مسائل زندگی تأکید می‌ورزد. آدلر با رویکردی معرفت‌شناختی، آینده‌نگری در صورت خیالی بودن آن را از مؤلفه‌های اساسی ساخت شخصیت می‌داند. در مبانی روان‌شناسی اسلامی نیز، انسان موجودی منفعل در برابر محیط و غرایز نیست، بلکه با اتکا به نیروی خلاق خویش می‌تواند بر دشواری‌ها فائق آید و مسیر زندگی خود را شکل دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روان‌شناختی اشعار مهلهل، به بررسی مؤلفه‌هایی چون آینده‌نگری ذهنی، باورهای فردی و شکل‌گیری رفتارهای جبرانی در پوشش مضامین فخر و حماسه می‌پردازد، مضامینی که می‌توان آن‌ها را تلاشی برای پوشاندن احساس ضعف و حقارت‌های گذشته دانست. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است و یافته‌ها نشان می‌دهد که مهلهل با اتکا به نیروی خلاق، در پی جبران کاستی‌های روانی و تحقق نوعی برتری‌جویی بوده است. در بُعد آینده‌نگری ذهنی نیز، شاعر با خلق تصورات آرمانی و با هدف جبران احساس تحقیر، روان خویش را در مسیر انتقام‌گیری از دشمنان بسیج می‌کند و با زبانی حماسی و انتقام‌جویانه سخن می‌گوید تا از طریق خودپنداره‌ای قدرتمند، ساحت آسیب‌دیده روح خویش را التیام بخشد.
کلیدواژه ها
روان‌شناسی، آلفرد آدلر، معرفت‌شناسی، روان‌شناسی اسلامی، مهلهل.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر