مدل مفهومی مدیریت زمان در سبک زندگی اسلامی با تأکید بر آموزه‌های قرآنی و نقش آن در ارتقاء سلامت روان
کد مقاله : 1214-QURANPSY (R1)
نویسندگان
روح الله فایضی *1، سید محمد باب المرادی2
1کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، موسسه عالی امیرالمومین علیه السلام، قم، ایران.
2دانشجوی کارشناسی ارشد شیعه‌شناسی (گرایش جامعه‌شناسی)، دانشکده مطالعات جهان، پردیس شمالی دانشگاه تهران، ایران.
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل مفهومی مدیریت زمان در سبک زندگی اسلامی و بررسی نقش آن در ارتقای سلامت روان انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. در بخش کیفی، با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون، آیات قرآن کریم و متون روایی مرتبط با مفهوم زمان بررسی و مؤلفه‌های اصلی استخراج شد؛ همچنین برای تبیین پیوند مدیریت زمان با سلامت روان، از یافته‌های پژوهش‌های تجربی نوین روان‌شناسی استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهد که در قرآن کریم، زمان به‌مثابه امانتی الهی و سرمایه‌ای مسئولیت‌آور تلقی می‌شود. بر اساس آموزه‌های استخراج شده، مدیریت زمان در اسلام ناظر بر «مدیریت خویشتن» است و بر پنج مؤلفه بنیادین «بصیرت، تعهد، وجدان‌مداری، مدیریت عملیاتی و مراقبه» استوار می‌باشد. همچنین سیره معصومین (ع) بر ضرورت ایجاد تعادل میان عبادت، معاش و تفریح تأکید دارد. یافته‌های روان‌شناختی حاکی از آن است که این الگو با تقویت خودکنترلی، به کاهش استرس و پیشگیری از آسیب‌های نوپدید (مانند وابستگی به فضای مجازی) منجر می‌شود. اعتبار مدل پیشنهادی نیز از طریق رویکرد «تثلیث داده‌ها» و «همسویی نظری» با پژوهش‌های پیشین مورد تأیید قرار گرفت. در مجموع، الگوی مدیریت زمان اسلامی با تلفیق نظم بیرونی و انضباط درونی، ظرفیت بالایی برای ارتقای سلامت روان در عصر دیجیتال دارد.
کلیدواژه ها
مدیریت زمان، سبک زندگی اسلامی، سلامت روان، خودکنترلی، سیره معصومین(ع)
وضعیت: پذیرفته شده