| نقش مناسک و باورهای دینی در تابآوری اجتماعی در شرایط بحران و جنگ: یک مطالعه توصیفی-تحلیلی |
| کد مقاله : 1222-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
کوثر هدایتی نسب *1، زهره احمدی2 1روانشناسی بالینی-خانواده، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 2دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| بحرانهای اجتماعی جزء جداییناپذیر زندگی مدرن هستند و تابآوری به عنوان توانایی مقاومت و بازیابی در برابر این بحرانها اهمیت ویژهای یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل تأثیر مناسک و باورهای دینی بر تابآوری در بحرانهای اجتماعی انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شد. پایگاههای علمی معتبر داخلی و خارجی با کلیدواژههای مرتبط جستجو شدند و از میان منابع اولیه، ۱۹ منبع معتبر (۷ منبع داخلی و ۱۲ منبع خارجی) منتشر شده در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ (۲۰۲۱-۲۰۲۵) برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافتهها نشان میدهد که تأثیر مناسک و باورهای دینی بر تابآوری در دو مقوله اصلی قابل دستهبندی است: سرمایه معنوی (باورها) شامل ارزشهای مذهبی (توکل، معادباوری، صبر، رضایت) و ارزشهای انسانی (ایثار، همدلی)؛ و زیست معنوی (مناسک) شامل فعالیتهای معنوی (نماز با خشوع، دعا، ذکر، تلاوت قرآن) و فعالیتهای مذهبی (نماز جماعت، مراسم جمعی). همچنین چهار مکانیسم اصلی برای این تأثیر شناسایی شد: شناختی (معنا بخشی به رنج)، عاطفی (ایجاد آرامش و امید)، اجتماعی (تقویت شبکه حمایتی) و فیزیولوژیک (تنظیم هیجانی). مناسک و باورهای دینی با فعالسازی مکانیسمهای شناختی، عاطفی، اجتماعی و فیزیولوژیک، نقش مؤثری در افزایش تابآوری افراد و جوامع در برابر بحرانهای اجتماعی دارند. توجه به این ظرفیت عظیم معنوی در طراحی مداخلات روانشناختی و برنامههای مدیریت بحران ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| تابآوری، مناسک دینی، باورهای دینی، جنگ، بحران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
