| نقش نظام اخلاقی دین در تحکیم خانواده: از پرهیز از رذائل تا ترویج فضائل |
| کد مقاله : 1227-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
روح اله پورعابدین *1، عصمت پورعابدین2، عصمت دوابی کاخکی3 1عضو هیأت علمی گروه آموزشی معارف اسلامی و دروس عمومی دانشگاه بزرگمهر قائنات 2حوزه علمیه خراسان و آموزگار 3حوزه علمیه خراسان |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با هدف تبیین نقش نظاممند و یکپارچه آموزههای دینی در تحکیم بنیان خانواده، بر پایه اجتناب از سه رذیله کلیدی (سوءظن، حسادت و کینهورزی) و تقویت سه فضیلت بنیادین (نرمخویی و مدارا، صبر و حلم) انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با تحلیل محتوای موضوعی آیات قرآن کریم و روایات معتبر اسلامی انجام شده است. دادهها با جستجوی هدفمند کلیدواژههای مرتبط در متون دینی گردآوری و طی فرآیندی در قالب مقولههای اصلی و فرعی سازماندهی شدند. یافتهها نشان میدهد آموزههای دینی، یک منظومه به همپیوسته را ارائه میدهند که در آن، پرهیز از رذایل، نقش «سمزدایی» و آمادهسازی بستر را ایفا میکند و ترویج فضایل، وظیفه «ساختن» و استحکامبخشی را بر عهده دارد. مهمتر آنکه، این اجزا در یک چرخه فضیلت تعامل دارند؛ بهگونهای که هر فضیلت، اجرای فضیلت دیگر را تسهیل و از شدت رذایل میکاهد (مثلاً نرمخویی زمینه سوءظن را کم میکند و صبر، امکان ترک کینه را فراهم میسازد). تحکیم خانواده در گرو عمل به یک «الگوی جامع اخلاقی» است که ریشه در متون دینی دارد. نتیجه نهایی این الگو، خلق خانوادهای تابآور است که در آن، امنیت روانی (نتیجه پرهیز از سوءظن)، همکاری و شادکامی (نتیجه نبود حسادت)، آرامش و انسجام (نتیجه نرمخویی و مدارا) و توانمندی در عبور از بحرانها (نتیجه صبر و حلم) به عنوان سرمایههای اخلاقی نهادینه میشوند. این پژوهش، نشان میدهد که دین با ارائه چنین منظومهای، خانواده را از یک نهاد صرفاً زیستشناختی به یک «مدرسه تربیت اخلاقی» و «پناهگاه امن عاطفی» ارتقا میبخشد. |
| کلیدواژه ها |
| تحکیم خانواده، اخلاق دینی، سوءظن، حسادت، کینه، نرمخویی، مدارا، صبر، حلم. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
