بازخوانی شخصیت حضرت امیر علیه السلام در پرتو انسجام شناختی غایت محور با رویکرد میان رشته ای
کد مقاله : 1275-QURANPSY
نویسندگان
اکرم رحیمی *
استادیار گروه معارف اسلامی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضربا رویکردی میان‌رشته‌ای، به بررسی شخصیت حضرت امیرعلیه‌السلام بر اساس تلفیق معرفت‌شناسی در روان‌شناسی شناختی و الهیات اسلامی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، ارائه مدلی تحلیلی برای فهم پیوند میان ساختار شناختی، اخلاق عملی و جهت‌گیری غایی انسان در شخصیت حضرت امیر علیه السلام است. روش پژوهش تحلیلی–نظری و مبتنی بر بازخوانی نهج البلاغه و مفاهیم کلیدی روان‌شناسی شناختی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شخصیت حضرت امیر(ع) واجد «انسجام شناختیِ غایتمند» است؛ الگویی که در آن باور، گفتار و رفتار فاقد گسست بوده و معرفت به‌عنوان بنیان شخصیت، معیار اخلاق، محرک کنش و غایت وجودی عمل می‌کند. از منظر روان‌شناسی، این الگو بیانگر بالاترین سطح انسجام شخصیتی و سلامت روان و از منظر الهیات، مصداق تحقق انسان کامل و قرب الهی است. این پژوهش با ارائه چارچوبی نوین، امکان توسعه مطالعات تلفیقی را فراهم می‌سازد که معرفت نه صرفاً دانستن ذهنی و نه صرفا شناخت عقلی است، بلکه بنیان شکل‌گیری شخصیت، جهت‌دهنده رفتار و معیار تکامل انسان تلقی می‌شود که در روان‌شناسی، شناخت صحیح را پیش‌شرط سلامت روان و رشد متعادل می‌داند و الهیات، آن را شرط سلوک الهی و قرب به حقیقت معرفی می‌کند. شخصیت حضرت امیر علیه‌السلام در تلاقی این دو ساحت، به الگویی از انسان تبدیل می‌شود که معرفت او، هم سلامت و تعادل روانی را تضمین می‌کند و هم او را به قله کمال الهی می‌رساند؛ الگویی که در آن، معرفت، محور پیوند میان عقل، ایمان و عمل است.
کلیدواژه ها
حضرت امیر علیه السلام ،انسجام شناختی ،شخصیت،الهیات ،روان شناسی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی