واکاوی مولفه‌های روان‌شناختی آسیب‌های اجتماعی و ارائه الگوی پیشگیری خانواده‌محور براساس آموزه‌های نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1291-QURANPSY
نویسندگان
معصومه شمسعلی *
آموزش و پرورش
چکیده مقاله
افزایش و پیچیدگی آسیب‌های اجتماعی در جوامع معاصر، ضرورت بازاندیشی در مبانی نظری پیشگیری و مداخله را دوچندان ساخته است. روان‌شناسی اسلامی با ارائه تصویری معنا محور و فطرت‌مدار از انسان، ظرفیت قابل توجهی برای تحلیل ریشه‌های درونی آسیب‌ها و طراحی راهکارهای پایدار پیشگیرانه دارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی بر مبنای تحلیل محتوای کتاب گرانقدر نهج‌البلاغه، تلاش می‌کند تا مولفه‌های روان‌شناختی مرتبط با آسیب‌های اجتماعی را شناسایی کرده و الگوی پیشگیری خانواده‌محور ارائه دهد. لازم به ذکر است که برداشت‌های این پژوهش از مفاهیم نورانی نهج البلاغه، تحلیلی و تفسیری توسط پژوهشگر است و به معنای نقل مستقیم کلام نورانی مولای متقیان امام علی (علیه السلام) نیست. یافته‌ها نشان می‌دهد مولفه‌هایی همچون حرص، عجب، ضعف خودنظم‌دهی، تقلید کورکورانه و فقدان هویت معنوی، از زمینه‌های درونی بروز آسیب‎‌های اجتماعی به شمار می‌روند. در مقابل تقویت فطرت الهی، خودنظم‌دهی مبتنی بر تقوا، تفکر نقاد و الگوسازی رفتاری در خانواده، نقش کلیدی در پیشگیری اولیه و ثانویه ایفا می‌کنند. براساس نتایج سه سطح پیشگیری شامل پیشگیری اولیه (تربیت فطرت الهی)، پیشگیری ثانویه (نظارت و هدایت شناختی _ هیجانی) و پیشگیری ثالث ( بازسازی هویت و مداخلات اصلاحی) پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه ها
روان‌شناسی اسلامی، نهج البلاغه، آسیب‌های اجتماعی، پیشگیری خانواده محور
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی