| تحلیل نشانه‌شناختی بازنمایی رابطه والد ـ نوجوان در سریال‌های تلویزیونی صداوسیما با تأکید بر آموزه‌های اسلامی؛ مطالعه موردی: «مادرانه» و «نیکان» |
| کد مقاله : 1293-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
رضوانه رستمی *1، فاطمه عظیمی فرد2 1پژوهشگر سازمان صدا و سیما 2پژوهشگر ارشد سازمان صدا و سیما |
| چکیده مقاله |
| خانواده از مهم‌ترین بسترهای تربیت و هویت است و رسانه‌های نمایشی در بازنمایی و تثبیت الگوهای رابطه والد ـ نوجوان نقش مؤثری دارند. با وجود اهمیت موضوع، بازنمایی این رابطه در سریال‌های تلویزیونی صداوسیما و میزان انطباق آن با آموزه‌های اسلامی، کمتر به‌صورت تطبیقی و نشانه‌شناختی بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه‌شناختی بازنمایی رابطه والد ـ نوجوان و ارزیابی انطباق آن با آموزه‌های اسلامی، دو سریال «مادرانه» (شبکه سه، ۱۳۹۲) و «نیکان» (شبکه سه، ۱۴۰۲) را بررسی می‌کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل رمزگان جان فیسک در سه سطح واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی است. یافته‌ها نشان می‌دهد بازنمایی رابطه والد ـ نوجوان در این دو سریال برای انطباق با الگوی مطلوب اسلامی نیازمند تقویت است. در «مادرانه»، رابطه نوجوان با پدر در چهارچوب الگویی پدرسالارانه ترسیم می‌شود که با مؤلفه‌هایی چون رحمت، گفت‌وگو و همراهی والدین در دوره بلوغ هم‌خوانی کامل ندارد؛ درحالی‌که مادر، مقتدر و عاطفی بازنمایی می‌شود، اما دوری فیزیکی، نقش تربیتی و نظارتی او را محدود کرده است. همچنین، در تصمیم‌گیری‌های پدر به پیامدهای روان‌شناختی و هویتی نوجوانی کمتر توجه می‌شود. در «نیکان»، با وجود غیبت فیزیکی پدر، تداوم رابطه عاطفی امن پیشین او با دختر، به‌عنوان سرمایه‌ای روانی حفظ شده و نقشی محافظت‌کننده در رشد اخلاقی نوجوان دارد. وجه تمایز پژوهش، تحلیل تطبیقی رابطه والد ـ نوجوان در دو سریال متعلق به دو دهۀ متفاوت و ارزیابی آن در پرتو آموزه‌های اسلامی است. نتایج بر ضرورت تقویت رویکرد اسلامی و هم‌افزایی آن با دانش روانشناسی در تولیدات نمایشی تأکید دارد. |
| کلیدواژه ها |
| آموزه‌های اسلامی ، بازنمایی ، تحلیل نشانه‌شناختی ، رابطه والد ـ نوجوان ، سریال‌های تلویزیونی ایران . |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط |
