تحلیل روان‌شناختی عبارت «إِنّا لِلّهِ وَإِنّا إِلَیهِ راجِعون» چارچوبی قرآنی برای معنابخشی و تاب‌آوری روانی در شرایط تهدید و بحران
کد مقاله : 1300-QURANPSY
نویسندگان
جواد حساسی *
مرکز تخصصی مشاوره و روانشناسی اسلامی امام خمینی(ره) قم
چکیده مقاله
عبارت قرآنی «إِنّا لِلّهِ وَإِنّا إِلَیهِ راجِعُون» که معمولاً در موقعیت‌های سوگواری به کار می‌رود، نه تنها یکی از آموزه‌های مهم توحیدی در مواجهه با مصیبت و تهدید است که پیوند هستی‌شناختی انسان با مبدأ و معاد را روشن می‌کند، بلکه چارچوبی شناختی، تربیتی و روان‌شناختی برای مواجهه با بحران‌های زندگی نیز به شمار می‌آید.
پژوهش حاضر با هدف تبیین روان‌شناختی این عبارت به‌مثابه چارچوبی قرآنی برای معنابخشی و تاب‌آوری روانی در شرایط بحران انجام گرفته است. روش پژوهش، تفسیر موضوعی میان‌رشته‌ای است؛ بدین معنا که آیه مورد نظر محور تحلیل قرار گرفته و دیگر آیات و روایات مرتبط در راستای تبیین آن به‌کار رفته‌اند. در گام نخست، مؤلفه‌های کلیدی آیه استخراج و تحلیل شد. در گام بعد، با بهره‌گیری از آرای مفسران و حکیمان، الگویی مفهومی برای مواجهه مؤمنانه با بحران ترسیم گردید.
یافته‌ها نشان می‌دهد که درک حقیقت «إِنّا لِلّهِ» و باور به مالکیت الهی، نگرش انسان به خود و جهان را بازسازی کرده و زمینه رهایی از وابستگی‌های اضطراب‌آور را فراهم می‌کند. همچنین توجه به «إِنّا إِلَیهِ راجِعُون» سبب می‌شود فرد سختی‌ها و مصیبت‌ها را نه بن‌بست، بلکه فرآیند تربیت الهی و سیر تکامل وجودی درک کند. در این چارچوب، صبر قرآنی شیوه‌ای از زیستن و کیفیتی روانی تلقی می‌شود که انسان را از واکنش‌های منفی به بحران‌ها به سوی رشد معنوی هدایت می‌کند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که عبارت «إِنّا لِلّهِ وَإِنّا إِلَیهِ راجِعُون» با تغییر مبانی شناختی، به ساختاری معنابخش تبدیل می‌شود که تاب‌آوری، آرامش درونی و معناجویی را در برابر فشارهای زندگی افزایش می‌دهد.
کلیدواژه ها
مالکیت اعتباری، مالکیت حقیقی، انّالله، صبر، تاب آوری قرآنی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر