تقویت تاب آوری با رویکرد وجودی و مفاهیم روانشناسی اسلامی(ایمان، توکل، صبر)
کد مقاله : 1304-QURANPSY
نویسندگان
مهسا یعقوبی *، پریسا یعقوبی
دانشجو
چکیده مقاله
این مقاله به بررسی نظری مؤلفه‌های کلیدی ایمان، توکل و صبر در روان‌شناسی اسلامی می‌پردازد و نقش این سه مفهوم را به‌عنوان بنیان‌هایی وجودی برای تقویت تاب‌آوری در برابر ناملایمات زندگی تحلیل می کند . این پژوهش با اتخاذ رویکردی معنا‌محور و وجودی، می‌کوشد نشان دهد که چگونه تعامل میان ایمان، توکل و صبر می‌تواند به فرد امکان دهد تا نه‌تنها در برابر فشارهای بیرونی مقاومت کند، بلکه از دل تجربه‌های دشوار، مسیر رشد و شکوفایی شخصی را نیز بپیماید. در این بررسی، ایمان به‌عنوان چارچوبی برای ایجاد معنا ، توکل به‌عنوان سازوکاری برای کاهش اضطراب و اتکا بر نیرویی برتر و صبر به‌عنوان راهبردی فعال در مدیریت و عبور از سختی‌ها تحلیل شده است.
چارچوب مفهومی مقاله با تکیه بر آیات قرآنی و روایات اسلامی شکل گرفته و با یافته‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا و نظریه‌های معنا‌درمانی تلفیق شده است. بر اساس این چارچوب، مدل سه‌لایه‌ای ارائه می‌شود که در آن ایمان نقش پایه‌ای در جهت‌دهی شناختی و وجودی دارد، توکل کارکردی آرام‌بخش در تنظیم هیجانات ایفا می‌کند، و صبر به‌عنوان نیروی پایداری عملی، موجب حفظ حرکت فرد در مسیر رشد می‌شود.
نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که این مفاهیم صرفاً واکنش‌هایی منفعلانه نیستند، بلکه نیروهایی فعال، هدفمند و درونی‌اند که توانایی بازسازی معنا، حفظ امید و تقویت مقاومت روانی را فراهم می‌سازند. بحث و نتیجه‌گیری مقاله بر اهمیت ادغام این مفاهیم در مداخلات روان‌شناختی و ضرورت توجه به ابعاد معنوی تاب‌آوری تأکید دارد.
کلیدواژه ها
روان‌شناسی اسلامی، ایمان، توکل، صبر، رویکرد وجودی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی