نقد معیار طبقه‌بندی طولی نیازهای انسان و جایگزین قرآنی آن
کد مقاله : 1305-QURANPSY
نویسندگان
وحید امیری گازکهن *
مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره قم
چکیده مقاله
این مقاله به بررسی و نقد «معیارهای دسته‌بندی طولی و مرتبط نیازهای انسان» و ارائه یک چارچوب جایگزین مبتنی بر مفاهیم اصیل قرآنی می‌پردازد. نیازهای انسان، به عنوان بنیادی‌ترین مولفه‌های رفتار و انگیزش، همواره در کانون توجه علوم مختلف، از روانشناسی گرفته تا جامعه‌شناسی و فلسفه، قرار داشته است. با این حال، رویکردهای رایج در طبقه‌بندی این نیازها، به‌ویژه مدل‌های سلسله مراتبی، با چالش‌هایی در تبیین ماهیت «اصیل و فطری» و «غایت‌مند» نیازهای انسانی مواجه هستند. این پژوهش با اتکا بر مبانی انسان‌شناختی قرآن کریم خصوصاً «کمال‌طلبی فطری» و«اهداف طولی آفرینش انسان»، تلاش می‌کند تا دسته‌بندی طولی و سلسله مراتبی نیازها را بازنگری کرده و نمونه‌ای را معرفی نماید که ضمن جامعیت، با دیدگاه توحیدی و فطری اسلام نیز هم‌خوانی داشته باشد. در این راستا، ضمن نقد رویکردهای موجود، به تبیین چیستی نیاز اصیل انسان از منظر قرآن پرداخته که همان قرب خداوند است و مقدمات دستیابی به آن نیاز را نیازهای تبعی انسان معرفی کرده است که در دو رتبه طولی در حیات انسان قابل بحث است. هدف این مقاله، ارائه چارچوبی نظری است که بتواند درک عمیق‌تری از نیازهای انسان و مراتب طولی آن از بالاترین نیاز تا پایین ترین رتبه آن در سه مرتبه طولی، ایجاد کند.
این تحقیق با روش جمع آوری اسنادی و توصیف و تحلیل داده ها و با رویکرد تفسیری فراهم شده است.
کلیدواژه ها
نیاز انسان، دسته‌بندی طولی نیازها، سلسله مراتب نیاز، نیاز در قرآن، نیاز اصیل انسان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی