مروری نظام‌مند بر آموزه‌های قرآنی و نقش آن‌ها در کاهش آسیب‌های روان‌شناختی کودکان طلاق
کد مقاله : 1333-QURANPSY
نویسندگان
محمد مهدی سلمانی *
دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده دانشگاه شاهد
چکیده مقاله
این پژوهش با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند و دستورالعمل PRISMA، به بررسی تأثیر آموزه‌های قرآن کریم بر کاهش آسیب‌های روان‌شناختی کودکان طلاق و ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر روان‌شناسی اسلامی پرداخته است. طلاق، به‌عنوان رویدادی تنش‌زا، پیامدهایی نظیر افسردگی، اضطراب، پرخاشگری و بحران هویت را برای کودکان به همراه دارد: در حالی که مفاهیم قرآنی نظیر شفا، توکل، ذکر، صبر و سکینه، ظرفیت‌های بالایی برای بازسازی روانی کودک ارائه می‌دهند. در این مطالعه، ۵۷ منبع منتخب از میان ۳۷۸ مقاله(در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵) از پایگاه‌های معتبر داخلی و بین‌المللی با روش فراترکیب ساندلوسکی و باروسو تحلیل شدند. یافته‌ها پنج محور اصلی آموزه‌های قرآنی شامل تنظیم هیجان، والدگری رحمانی، کرامت نفس، تاب‌آوری و سرمایه رابطه‌ای را در کنار پنج سازوکار اثرگذاری(از جمله بازسازی شناختی توحیدی و شکل‌گیری دلبستگی ایمن به خداوند) شناسایی کردند. بر این اساس، الگوی مفهومی سه‌لایه(شناختی، هیجانی و اجتماعی) مبتنی بر مفهوم «نفس» ارائه شد که تبیین می‌کند چگونه آموزه‌های قرآنی با بازسازی باورها، ایجاد آرامش و بازتعریف هویت، به کاهش اختلالات روان‌شناختی کودکان طلاق کمک می‌کنند. این مدل، زیربنای نظری مستحکمی برای مداخلات بالینی فراهم می‌آورد که البته نیازمند انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌شده و طولانی‌مدت در بافت‌های گوناگون جهت تایید نهایی است. این رویکرد ادغام‌گرا می‌تواند افق‌های نوینی را در درمانگری دینی و ارتقای سلامت روان کودکان آسیب‌دیده از طلاق بگشاید.
کلیدواژه ها
آسیب‌های روان‌شناختی، آموزه‌های قرآنی، روان‌شناسی اسلامی، کودکان طلاق، مرور نظام‌مند.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی