بررسی تطبیقی و هم‌افزایی نظام تربیتی قرآن و روان‌شناسی معاصر در تحکیم پیوند زناشویی با تأکید بر استعاره‌ی تراشه
کد مقاله : 1339-QURANPSY
نویسندگان
ماجد سواری *1، مریم شکیبایی2
1دانشجوی دکتری رشته برنامه ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان
2گروه روانشناسی دانشگاه ازاد اسلامی واحد سوسنگرد
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی هم‌افزایی نظام تربیتی قرآن و روان‌شناسی معاصر در تحکیم پیوند زناشویی، با تکیه بر استعاره نوین «تراشه» به‌عنوان چارچوب مفهومی انجام شده است. این مطالعه به تحلیل تطبیقی پنج مؤلفه اصلی نظام خانواده در قرآن (وفاداری، عدالت در معاشرت، فلسفه عده، نهاد داوری و الگوی سه‌مرحله‌ای اصلاح رفتار) با پنج نظریه روان‌شناختی منتخب (دلبستگی بالبی، تعادل سیستمی، کنارآمدی راسبالت، زبان‌های عشق چاپمن و مدل گاتمن) پرداخته است.

روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن با محوریت تفسیر المیزان و تحلیل اسنادی منابع دست‌اول روان‌شناسی گردآوری شده‌اند.

یافته‌های تطبیقی نشان می‌دهد که مفهوم قرآنی «میثاق غلیظ» با نظریه دلبستگی ایمن، اصل معاشرت به معروف با انصاف ادراک‌شده در نظریه تعادل، سازوکار داوری قرآنی با میانجی‌گری خانوادگی، فلسفه عده با جدایی آزمایشی، و مودت و رحمت با زبان‌های عشق پنج‌گانه، هم‌افزایی تکمیلی دارند.

برآیند نهایی پژوهش، ارائه «مدل مدار پنج‌گانه تحکیم خانواده» مشتمل بر حلقه‌های بنیان امن، مرز محافظ، جریان انصاف، مدار محبت و ترمیم‌گر است که خانواده را به‌مثابه مداری پویا با قابلیت خودترمیمی مفهوم‌پردازی می‌کند.

نتایج نشان می‌دهد هم‌افزایی قرآن و روان‌شناسی نه از نوع تشابه صرف، بلکه از سنخ تکمیل متقابل است: قرآن مبانی متعالی را ترسیم می‌کند و روان‌شناسی سازوکارهای عملیاتی تحقق آن را تبیین می‌نماید.
کلیدواژه ها
قرآن و روان‌شناسی، تحکیم خانواده، استعاره تراشه، نظام تربیتی، دلبستگی، وفاداری زناشویی، مدل مدار پنج‌گانه.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر