تبیین تجربه زیسته مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم از نقش صبر، امید و توکل در سازگاری روان‌شناختی: رویکرد تحلیل مضمون
کد مقاله : 1351-QURANPSY (R1)
نویسندگان
سحر زینلی *1، سعید حسن زاده2
1دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
2استاد دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده مقاله
اختلال طیف اوتیسم به‌عنوان یکی از اختلالات عصب تحولی، علاوه بر چالش‌های رشدی و ارتباطی کودک، فشار روانی قابل توجهی بر خانواده، به‌ویژه مادران وارد می‌کند. در این میان، بهره‌گیری از ظرفیت‌های معنوی و آموزه‌های اسلامی می‌تواند نقش مهمی در سازگاری روان‌شناختی والدین ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم از نقش صبر، امید و توکل در سازگاری روان‌شناختی با رویکرد روانشناسی اسلامی انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی و با روش تحلیل مضمون انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم در شهر تهران بود که از میان آنان ۱۲ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و بر اساس روش تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش منجر به استخراج پنج مضمون اصلی شامل صبر فعال در مواجهه با چالش‌های مراقبتی، توکل به‌عنوان منبع آرامش روانی، امید معنوی به آینده کودک، پذیرش کودک به‌عنوان امانت الهی و معناجویی در رنج و مراقبت شد. نتایج نشان داد که مفاهیم معنوی و آموزه‌های اسلامی می‌توانند به‌عنوان منابع روان‌شناختی مؤثر نقش مهمی در کاهش فشار روانی، افزایش تاب‌آوری و بهبود سازگاری روان‌شناختی مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم ایفا کنند. بر این اساس، توجه به ظرفیت‌های روانشناسی اسلامی در طراحی مداخلات خانواده‌محور مرتبط با اختلال طیف اوتیسم ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه ها
اختلال طیف اوتیسم، روانشناسی اسلامی، صبر، توکل، امید، سازگاری روان‌شناختی، مطالعه کیفی
وضعیت: پذیرفته شده