| واکاوی نقش معلم در تربیت اخلاقی دانشآموزان با بهرهگیری از نظریه «خودِ گفتوگویی» هرمانز و نقد آن بر اساس مبانی اخلاق اسلامی |
| کد مقاله : 1355-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
مریم عزیزی * فارغ التحصیل دانشگاه شهید بهشتی |
| چکیده مقاله |
| تربیت اخلاقی، بهعنوان ستون اصلی نظام آموزشی، نیازمند درک عمیقی از فرآیندهای درونی شکلگیری شخصیت دانشآموزان است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش معلم در این حوزه و بهرهگیری از نظریه «خودِ گفتوگویی» هوبرت هرمانز، ظرفیتها و محدودیتهای این چارچوب نظری را در بستر اخلاق اسلامی بررسی میکند. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر تحلیل کتابخانهای با رویکرد تحلیلی-استنباطی است. یافتهها نشان میدهد نظریه هرمانز با تأکید بر چندصدایی بودن ذهن، ابزاری کارآمد برای گذار از روشهای تحمیلی به کنشگری فعال دانشآموز است. راهکارهایی چون ایجاد بستر گفتوگو، هدایت تأملات درونی و روایتگری، به معلم کمک میکند تا با شناسایی صداهای متکثر، فضای امنی برای درونیسازی ارزشها فراهم آورد. با این حال، نقد این نظریه بر اساس مبانی اخلاق اسلامی چالشهای جدی را آشکار میسازد: غفلت از غایتمندی متعالی افعال (قرب الهی)، فقدان معیار وحیانی که منجر به نسبیگرایی شود، نادیده گرفتن موانع معنوی مانند نفس اماره و کمرنگ شدن نقش الگوی متعالی (اسوه حسنه) در مقابل خودمختاری محض. نتیجهگیری حاکی از آن است که نظریه هرمانز به تنهایی کافی نیست. مدل مطلوب، تلفیقی است که در آن معلم از ابزارهای شناختی هرمانز برای مدیریت گفتوگوهای درونی استفاده کرده، اما داوری و هدایت نهایی را بر اساس معیارهای ثابت وحیانی و عقلی و با هدف قرب الهی انجام دهد. این رویکرد ترکیبی، ضمن حفظ تعادل روانشناختی، دانشآموز را به سمت اخلاقی پایدار و معنوی هدایت میکند. |
| کلیدواژه ها |
| تربیت اخلاقی، خودِ گفتوگویی، هوبرت هرمانز، اخلاق اسلامی، نقش معلم. |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی |
