| تأثیر هوش مصنوعی و فناوریهای نوین بر سلامت روان از دیدگاه اسلامی |
| کد مقاله : 1371-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
اشکان مصطفی نژاد1، نادیا سعادتی *2 1دانشجوی کارشناسی، گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2گروه مکانیک بیوسیستم، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران |
| چکیده مقاله |
| پیشرفت شتابان هوش مصنوعی (AI) و فناوریهای نوین دیجیتال، تحولات چشمگیری در حوزه سلامت روان ایجاد کرده است. ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، از جمله مدلهای زبانی بزرگ، الگوریتمهای یادگیری ماشین، چتباتهای درمانی و پلتفرمهای سلامت روان دیجیتال، فرصتهای نوینی را برای افزایش دسترسی به خدمات سلامت روان، کاهش هزینههای درمان، بهبود تشخیص زودهنگام اختلالات روانی و ارائه مداخلات درمانی شخصیسازیشده فراهم آوردهاند. با وجود این مزایا، چالشهایی همچون نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، کاهش تعاملات انسانی، وابستگی به فناوری و مسائل مرتبط با مسئولیتپذیری اخلاقی همچنان از مهمترین نگرانیهای مطرح در این حوزه به شمار میروند. پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در حوزه سلامت روان و تحلیل آنها در چارچوب اصول اخلاق اسلامی انجام شده است. این مطالعه با بهرهگیری از روش مروری ـ تحلیلی و از طریق بررسی نظاممند منابع علمی منتشرشده در فاصله زمانی 2020 تا 2025 در پایگاههای معتبر علمی بینالمللی صورت گرفته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی میتواند از طریق بهبود فرایندهای تشخیص، گسترش دسترسی به خدمات درمانی و تقویت مداخلات پیشگیرانه، نقش مؤثری در ارتقای سلامت روان ایفا کند. با این حال، از منظر اسلامی، مشروعیت و ارزش کاربردهای فناورانه به میزان انطباق آنها با اصول بنیادینی همچون کرامت انسانی، عدالت، حفظ حریم خصوصی، مسئولیتپذیری و سلامت معنوی وابسته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی در صورتی میتوانند به ارتقای سلامت روان در جوامع اسلامی کمک کنند که در چارچوب ارزشهای اخلاقی و دینی طراحی، توسعه و بهکارگیری شوند. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، سلامت روان، سلامت دیجیتال، اخلاق اسلامی، فناوریهای نوین، مراقبتهای سلامت روان، حکمرانی اخلاقی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
