| مرور نظاممند الگوها، سازوکار ها و کیفیت روششناختی مداخلات مبتنی بر آموزههای اسلامی برای سلامت روان دانشآموزان دوره ابتدایی: یک سنتز کیفی شواهد |
| کد مقاله : 1379-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
سید علیرضا کشاورز *، سید متین طباطبائیان دانشجوی کارشناسی رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید سلیمانی، قم، ایران |
| چکیده مقاله |
| توجه به سلامت روان در دوران کودکی و نوجوانی اهمیت بسزایی دارد؛ با این حال، مداخلات روانشناختی در جوامع مسلمان نیازمند بومیسازی دقیق با آموزههای دینی است. پژوهش حاضر با هدف مرور دامنهای و سنتز کیفی الگوها، سازوکارها و کیفیت روششناختی مداخلات اسلامی برای ارتقای سلامت روان کودکان و نوجوانان انجام شد. با بهرهگیری از چارچوب پریسما (PRISMA)، مقالات منتشرشده در پایگاههای معتبر داخلی و بینالمللی طی بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ جستوجو و پس از غربالگری، ۳۱ مطالعه واجد شرایط با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی شدند. یافتهها نشان داد مداخلات اسلامی در چهار رویکرد «مبتنی بر هنر و بازی»، «روایی و الگوسازی قرآنی»، «شناختی-رفتاری» و «اعمال معنوی-عبادی مستقیم» دستهبندی میشوند. سازوکار اثربخشی این مداخلات عمدتاً از طریق تقلیل علائم درونیسازی شده (اضطراب و استرس)، بهبود سازگاری اجتماعی، ارتقای تابآوری و تنظیمگری فیزیولوژیک است. بررسی کیفیت شواهد نیز لزوم گذر از ابزارهای خودگزارشی به کارآزماییهای بالینی استاندارد را نشان داد. نتیجهگیری: مداخلات اسلامی، بهویژه با بازنمایی عینی مفاهیم انتزاعی (مانند قصه و بازی)، ظرفیت بالایی در پیشگیری از اختلالات روانی داشته و چارچوب کارآمدی برای نظام مشاوره مدارس فراهم میکنند. |
| کلیدواژه ها |
| سلامت روان، کودکان و نوجوانان، مداخلات اسلامی، مرور دامنهای، سنتز کیفی، مشاوره مدارس. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
