| تبیین روانشناختی مفهوم «قلب سلیم» در قرآن بهعنوان زیربنای سلامت روان و پیشگیری از اختلالات اضطرابی |
| کد مقاله : 1408-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
طیبه زارعی *1، احمد عباسی دره بیدی2 1دانشیار گروه معارف، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. 2گروه روانشناسی و مشاوره، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران، |
| چکیده مقاله |
| در نظام معرفتشناختی قرآن کریم، «قلب سلیم» نهتنها یک غایت اخلاقی، بلکه وضعیتی وجودی و روانشناختی است که از سلامت بنیادین و فقدان هرگونه آسیبپذیری معنوی حکایت دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین روانشناختی این مفهوم و تحلیل کارکرد آن در ارتقای سلامت روان و پیشگیری از اختلالات اضطرابی انجام شده است. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر بازخوانی متون دینی با رویکرد روانشناسی سلامت است. یافتههای تحلیل نشان میدهد که قلب سلیم بر اساس سه مؤلفه «توحیدیافتگی شخصیت»، «تسلیم فعال» و «معنایابی متعالی» ساختاربندی میشود. از منظر روانشناختی، این وضعیت منجر به شکلگیری یک نظام ایمنی روانی قدرتمند میگردد که با کاهش ابهام وجودی، تقویت تابآوری و مدیریت بهینه استرس، سد دفاعی مستحکمی در برابر اختلالات اضطرابی ایجاد میکند. بر خلاف اضطراب که ریشه در ترس از آینده یا وابستگیهای گذرا دارد، قلب سلیم با ایجاد «آرامش تزلزلناپذیر» (طمانینه)، فرد را از تضادهای درونی و تعارضهای شناختی رها میسازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که قلب سلیم بهعنوان یک زیربنای سلامتافزا، فراتر از رویکردهای درمانیِ صرف، نقش پیشگیرانه ایفا کرده و میتواند بهعنوان یک الگوی بومی در روانشناسی اسلامی برای بهبود کیفیت زندگی و مقابله با اضطرابهای فراگیر در زیست معاصر مورد استفاده قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| قلب سلیم، سلامت روان، اختلالات اضطرابی، روانشناسی اسلامی، پیشگیری، قرآن کریم |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
