| بررسی پیامدهای آموزه قرآنی هجرت تحصیلی موردپژوهی: دانشجویان افغان و اندونزیایی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السّلام |
| کد مقاله : 1414-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
عادل مقدادیان * استادیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای و با تکیه بر تحلیل مفهومی آیات قرآن، آرای عرفانی، و یافته‌های یک مطالعه میدانیِ مقایسه‌ای میان دانشجویان مهاجر افغان و اندونزیایی دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت، به بررسی سه‌سطحیِ پدیده هجرت می‌پردازد: هجرت به مثابه سیر وجودی به سوی خداوند، هجرت علمیِ مبتنی بر آیه نفر برای تفقّه در دین، و پیامدهای روانشناختی ـ معنویِ این هجرت در جهان معاصر. یافته‌ها نشان می‌دهد که هجرت در قرآن به دو ساحت «هجرت بیرونی» و «هجرت درونی» تقسیم می‌شود که هر دو با ایجاد گسست از تعلّقات، مواجهه با اضطرابهای بنیادین آزادی و مسئولیت، تحمّل تنهایی وجودی، و بازتعریف هویت در پرتو معبود، زمینه‌ساز رشد همه‌جانبه انسان می‌گردند. در سطح دوم، آیه نفر با طرح اصل «نفر» و «تفقّه»، نه فقط یک تکلیف شرعی، بلکه یک اصل روانشناختی ـ تربیتی را بنیان نهاده که انسان را به هجرت علمی برای کسب فهمی عمیق از دین فرامی‌خواند. با این حال، مطالعه میدانی نشان می‌دهد که این هجرت علمی می‌تواند به دو مسیر متضادِ «تبدّل تشدیدی» (تعصّب و دگماتیسم) یا «تبدّل ارتدادی» (رویگردانی از باورهای پیشین) منجر شود. ماهیت مهاجرت (اختیاری یا اجباری)، میزان احساس کنترل و پذیرش در جامعه میزبان، و بستر فرهنگی ـ مذهبیِ کشور مبدأ، سه عامل تعیین‌کننده در جهت‌گیری این تحوّل وجودی هستند. |
| کلیدواژه ها |
| مهاجرت، تبدّل تشدیدی، تبدّل ارتدادی، سلامت معنوی، وطن عرفانی، طمأنینه |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
