تابآوری روانشناختی از منظر قرآن و روانشناسی نوین: مروری بر مطالعات داخلی و خارجی

کد مقاله : 1422-QURANPSY (R1)

نویسندگان

مجتبی ریاضی بناب *، مهران امیر رستمی دانشجو معلم

چکیده مقاله

هدف پژوهش حاضر، مرور نظاممند مطالعات داخلی و خارجی پیرامون تابآوری روانشناختی با تأکید بر دیدگاه قرآن و روان شناسی نوین است. تابآوری به عنوان توانایی سازگاری مثبت در مواجهه با سختی ها و بازگشت به تعادل پس از بحران، یکی از مفاهیم محوری در روانشناسی مثبتگرا محسوب میشود. با این حال، رویکردهای قرآنی به این مفهوم، ابعاد عمیق تری همچون صبر، حلم، توکل، رضا و ایمان به آخرت را شامل میشود که در سنت اسالمی به تفصیل تبیین گردیده است. روش پژوهش از نوع مروری- تحلیلی بوده و با بررسی بیش از ۱۵مقاله علمی داخلی و خارجی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که تاب آوری در قرآن شامل مؤلفههای دهگانهای همچون آگاهی نسبت به شرایط سخت، امیدواری، ایمان به یاری خداوند، انعطاف پذیری، سطح تحمل باال، پایداری، پایداری هیجانی، ثبات قدم، تسلیم در برابر قضای الهی و پرهیز از شتابزدگی است. در روان شناسی نوین نیز عواملی مانند خودکارآمدی، انعطافپذیری شناختی، هوش معنوی، حمایت اجتماعی و سبک تبیین مثبت بر تابآوری تأثیرگذار شناخته شدهاند. نتایج نشان میدهد که میان مفاهیم قرآنی صبر، حلم و توکل با مؤلفههای روانشناختی تابآوری هم پوشانی معنایی قابل توجهی وجود دارد و تلفیق این دو رویکرد میتواند الگوی جامعتری برای ارتقای تابآوری در جوامع اسالمی ارائه دهد. پیشنهاد می شود برنامههای مداخالتی مبتنی بر آموزههای قرآنی با رویکرد روانشناختی مثبت طراحی و اجرا گردند

کلیدواژه ها

تابآوری، روانشناسی مثبت، قرآن، صبر، معنویت استق امت

وضعیت: پذیرفته شده