| بررسی رشد و تحول انسان از منظر قران و روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1429-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
وحید وردست آرانی * دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان، اصفهان ،ایران |
| چکیده مقاله |
| رشد و تحول از بنیادی‌ترین مباحث علوم تربیتی، روانشناسی و انسان‌شناسی است که در سنت اسلامی و به‌ویژه در قرآن کریم، جایگاهی محوری دارد. در رویکرد قرآنی، انسان موجودی چندبعدی با ساحت‌های جسمانی، شناختی، عاطفی، اخلاقی، اجتماعی و معنوی است که مسیر تحول او تنها به تغییرات زیستی و روان‌شناختی محدود نمی‌شود، بلکه غایت آن حرکت از مراتب ابتدایی حیات به سوی کمال، قرب الهی و شکوفایی فطرت انسانی است. در مقابل، روانشناسی جدید و نیز روانشناسی اسلامی، هر یک با زبان و دستگاه مفهومی خاص خود، به تبیین فرایند رشد، عوامل مؤثر بر تحول شخصیت، شکل‌گیری هویت، رشد اخلاقی، سلامت روان و تعالی معنوی پرداخته‌اند. هدف مقاله حاضر، مرور و تحلیل دیدگاه‌های مربوط به رشد و تحول انسان از منظر قرآن و روانشناسی اسلامی و نیز مقایسه مفهومی و کارکردی این دو حوزه است. این پژوهش از نوع مروری است و داده‌های آن با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، مقالات علمی و پژوهش‌های مرتبط در حوزه قرآن‌پژوهی، تعلیم و تربیت اسلامی و روانشناسی اسلامی گردآوری شده است. یافته‌های مورد انتظار نشان می‌دهد که در هر دو رویکرد، رشد انسان فرایندی تدریجی و متأثر از تعامل عوامل درونی و بیرونی است؛ با این تفاوت که در منظر قرآنی، بعد معنوی و غایت‌مدارِ تحول، نقش محوری‌تری دارد. روانشناسی اسلامی می‌تواند میان توصیف‌های علمیِ تحول و تبیین‌های ارزشی و غایتمندِ دین، نوعی پیوند روشمند ایجاد کند. بر این اساس، تلفیق ظرفیت‌های مفهومی قرآن و روانشناسی اسلامی می‌تواند چارچوبی عمیق برای فهم رشد همه‌جانبه انسان در حوزه‌های تربیتی، مشاوره‌ای و فرهنگی فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| رشد انسان،تحول انسان،روانشناسی اسلامی؛قرآن کریم. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
