پیش‌بینی افسردگی بر اساس مؤلفه‌های غفلت قرآنی در دانشجویان: تبیینی در چارچوب روان‌شناسی اسلامی و سلامت روان
کد مقاله : 1433-QURANPSY
نویسندگان
فرهاد خرمائی1، سید مهدی پورسید *2
1بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده‌ی علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روان‌شناختی در دوران دانشجویی است که می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی افراد تأثیر منفی بگذارد. در سال‌های اخیر، توجه پژوهشگران به نقش عوامل معنوی و دینی در پیشگیری و تبیین اختلالات روانی افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مؤلفه‌های غفلت به‌عنوان سازه‌ای برگرفته از آموزه‌های قرآنی در پیش‌بینی علائم افسردگی در دانشجویان انجام شد. روش پژوهش از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی دانشگاه شیراز بود که از میان آنان ۵۱۸ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای با احتمال متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه افسردگی گلدبرگ و مقیاس غفلت مبتنی بر مؤلفه‌های قرآنی بود. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مؤلفه‌های «بی‌توجهی و روزمرگی»، «غفلت از خطرات» و «غفلت از دیگران» پیش‌بینی‌کننده مثبت افسردگی هستند. همچنین تفاوت‌های جنسیتی نشان داد که در دانشجویان دختر تنها مؤلفه بی‌توجهی و روزمرگی و در دانشجویان پسر هر سه مؤلفه مذکور افسردگی را پیش‌بینی می‌کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که غفلت، به‌ویژه در ابعاد شناختی ـ رفتاری آن، می‌تواند به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در آسیب‌پذیری روانی دانشجویان مطرح شود. تبیین نتایج بر اساس نظریه‌های شناختی افسردگی، نقش حمایت اجتماعی و رویکردهای روان‌شناسی اسلامی نشان می‌دهد که کاهش غفلت و تقویت آگاهی معنوی می‌تواند در ارتقای سلامت روان و طراحی مداخلات درمانی مبتنی بر فرهنگ اسلامی سودمند باشد.
کلیدواژه ها
غفلت، افسردگی، روان‌شناسی اسلامی، سلامت روان، معنویت.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی