| تبیین نقش مؤلفه‌های تاب‌آوری مبتنی بر آموزه‌های قرآنی توکل و صبر در کاهش راهبردهای ناسازگار تنظیم هیجان در والدین کودکان استثنایی |
| کد مقاله : 1434-QURANPSY (R2) |
| نویسندگان |
|
معصومه شمسی1، ملیحه نصرت آبادی *2 1، آموزگار مدرسه ابتدایی شهید الله دادی، سیرجان، ایران. 2معاون آموزشی دبستان دخترانه سوده، شهرستان سیرجان، ایران |
| چکیده مقاله |
| والدین کودکان استثنایی به دلیل مواجهه مستمر با فشارهای روانی، هیجانی و اجتماعی، بیش از سایر والدین در معرض استفاده از راهبردهای ناسازگار تنظیم هیجان قرار دارند؛ راهبردهایی که می‌توانند سلامت روان والد، کیفیت تعامل والد-کودک و کارآمدی فرایندهای تربیتی را تحت تأثیر قرار دهند. در این میان، تاب‌آوری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل محافظت‌کننده در برابر استرس شناخته می‌شود، اما نقش مؤلفه‌های معنوی آن، به‌ویژه توکل و صبر، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مؤلفه‌های تاب‌آوری مبتنی بر توکل و صبر در کاهش راهبردهای ناسازگار تنظیم هیجان در والدین کودکان استثنایی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی از نوع مطالعه اسنادی با رویکرد تحلیل محتوای جهت‌دار است. داده‌ها از طریق بررسی و تحلیل منابع علمی داخلی و خارجی، مطالعات روان‌شناختی مرتبط و آموزه‌های قرآنی گردآوری و در قالب یک مدل مفهومی سنتز شدند. یافته‌ها نشان داد که توکل و صبر، از طریق بازسازی ارزیابی‌های شناختی، تقویت معنابخشی، افزایش تحمل پریشانی، کاهش احساس درماندگی و تعدیل سوگیری‌هایی همچون فاجعه‌انگاری و نشخوار فکری، به ارتقای تاب‌آوری و کاهش راهبردهای ناسازگار تنظیم هیجان کمک می‌کنند. همچنین نتایج بیانگر آن است که بهره‌گیری از این مؤلفه‌های معنوی می‌تواند زمینه بهبود سلامت روان والدین، ارتقای کیفیت تعامل والد-کودک و افزایش اثربخشی مداخلات روان‌شناختی خانواده‌محور را فراهم سازد. بر این اساس، ادغام مؤلفه‌های قرآنی در برنامه‌های آموزش والدین و مداخلات روان‌شناختی، می‌تواند چارچوبی بومی و فرهنگ‌متناسب برای حمایت از خانواده‌های دارای کودک استثنایی فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری، توکل، صبر، تنظیم هیجان، والدین کودکان استثنایی، روانشناسی اسلامی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
