| تبیین فقهی وظایف حکومت در قبال سلامت روان جامعه |
| کد مقاله : 1440-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
حجت عزیزالهی * دانشگاه یزد |
| چکیده مقاله |
| سلامت روان به‌عنوان یکی از ارکان اساسی زیست‌فردی و زیست‌اجتماعی،در نظام‌های حقوقیِ مبتنی بر شریعت،پرسش‌های بنیادینی را دربارهٔ چیستی، محدوده و کیفیت وظایف دولت مطرح می‌سازد.مسئلهٔ پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی منسجم از وظایف ایجابی،سلبی و نظارتی حکومت در قبال سلامت روان،بر پایهٔ منابع معتبر فقه امامیه و با در نظر گرفتن چالش‌های فقهیِ معاصر و دستاوردهای علوم روان‌شناختی است. با توجه به گسترش اختلالات روانی در جوامع معاصر و نیز ابهامات جدی دربارهٔ گسترهٔ اختیارات وتکالیف حکومت در این حوزه، تدوین یک مدل تحلیلیِ مبتنی بر فقه امامیه،ضمن پاسخگویی به نیازهای نظری و عملی نظام سلامت،می‌تواند زمینه‌ساز تدوین راهبردهای بومی وکارآمد برای ارتقای سرمایهٔ روانی–اجتماعی جامعه شود و از تضعیف مشروعیت دینیِ حاکمیت در چشم شهروندان جلوگیری کند.این پژوهش با روش تحلیلی–استنباطی است.یافته‌هانشان می‌دهد که سلامت روان در فقه امامیه در زمرهٔ ضروریات خمس قراردارد واصولی چون قاعدهٔ لاضرر، حفظ نفس، حفظ عقل،دفع ضرر محتمل و ولایت عامهٔ فقیه، همگی بر وجوب اقدام حکومت در سه سطح پیشگیری،درمان و نظارت دلالت دارند. در بُعد ایجابی،حکومت موظف به برنامه‌های پیشگیرانه،فراهم‌سازی امکانات درمانی و تضمین اصل رازداری پزشکی است در بُعد سلبی،حمایت حقوقی وقضایی ازبیماران روانی ازطریق نهاد حجر،نظارت بر ازدواج و طلاق،پذیرش فقدان مسئولیت کیفری در موارد جنون،مبارزه با عوامل تهدیدکننده‌ای چون فقر،بیکاری و مواد مخدر،از تکالیف اصلی حکومت محسوب می‌شود.همچنین،چالش‌های فقهیِ معاصر شامل تعارض مصالح عمومی و حقوق فردی در مواردی چون بستری اجباری،و نیز تعامل تکمیلی فقه با روانشناسی و علوم اعصاب،نیازمندبازنگریِسیاستی و تدوین قوانین جامع ومنعطف بر پایهٔ اصول فقهی،ایجاد نهادهای تخصصی،تقویت آموزش و حمایت از پژوهش‌های میان‌رشته‌ایست. |
| کلیدواژه ها |
| سلامت روان، فقه امامیه، وظایف حکومت، قاعده لاضرر، ولایت فقیه، بستری اجباری، حجر. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
