بازسازی مفهوم لذت و پاداش در درمان اعتیاد بر پایه عصب زیست شناسی، نوروتئولوژی و سیره اهل بیت(علیهم السلام)
کد مقاله : 1446-QURANPSY
نویسندگان
علی اصغر سام دلیری1، علیرضا تورانی *2، علیرضا مرادی3
1استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، ص.پ؛ 889-14665، تهران، ایران
2گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3دانش‌آموخته کارشناسی آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس آیت الله طالقانی
چکیده مقاله
اعتیاد، اختلالی مخرب در سیستم پاداش مغز انسان است که با ایجاد سندرم نقص پاداش و اختلال شدید در شبکه‌های عصبی، لذت‌های طبیعی و پایدار را با سرخوشی‌های کاذب و آسیب‌زای شیمیایی جایگزین می‌سازد و انسان را در پایین‌ترین سطح لذت‌های حسی محبوس می‌کند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بازسازی مفهوم لذت و پاداش در فرآیند پیچیده درمان اعتیاد، بر پایه تلفیق دستاوردهای نوین عصب‌زیست‌شناسی، نوروتئولوژی و آموزه‌های معنوی در سیره اهل‌بیت(علیهم السلام) سامان یافته است. تحقیق از نوع کاربردی بوده و با رویکردی توصیفی-تحلیلی، از طریق مطالعات دقیق کتابخانه‌ای به بررسی مبانی نظری روان‌شناسی، تحلیل رویه‌های عصبی و نظریه‌های علمی-اسلامی پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقلیل درمان اعتیاد به مدیریت علائم جسمانی رویکردی کاملاً ناکافی است و درمان حقیقی نیازمند یک تحول وجودی در بیمار از محرک‌های مخرب مادی به سوی لذت‌های بیکران روحانی و عقلی است. بر اساس شواهد، تمرینات عبادی و معنوی متمرکز نظیر نماز با حضور قلب، روزه، مناجات و ذکر، به عنوان مداخلات قدرتمند تعدیل‌کننده عصبی عمل کرده و با ترشح طبیعی انتقال‌دهنده‌های عصبی، تعادل از دست رفته را به سیستم دوپامینی بازمی‌گردانند. این اعمال همچنین با کاهش چشمگیر بیش‌فعالی شبکه حالت پیش‌فرض مغز، نشخوار فکری و اضطراب را به شکلی کارآمد مهار می‌کنند. نتایج نهایی حاکی از آن است که ادغام هوشمندانه روان‌شناسی مدرن با الگوهای بومی و معنوی نظیر تزکیه نفس، با جایگزینی پاداش‌های کاذب با شیرینی ایمان و معرفت، علاوه بر ترمیم ساختارهای بیولوژیک مغز، به بازسازی هویت و دستیابی به سلامت و پاکی پایدار بیماران منجر می‌گردد.
کلیدواژه ها
اعتیاد، عصب‌زیست‌شناسی، نوروتئولوژی، سیستم پاداش، سیره اهل‌بیت(علیهم السلام)
وضعیت: پذیرفته شده