| تدوین الگوی کارکردی مساجد در ارتقای سلامت روان اجتماعی با تأکید بر مشاوره و حمایت‌های اجتماعی |
| کد مقاله : 1449-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
زهرا نادعلی * استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| مسجد به‌عنوان یکی از نهادهای ریشه‌دار اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی، علاوه بر کارکرد عبادی، از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای تقویت روابط اجتماعی، حمایت از افراد و ارتقای سلامت روان اجتماعی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی کارکردی مساجد در ارتقای سلامت روان اجتماعی با تأکید بر مشاوره و حمایت‌های اجتماعی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل اسنادی و تحلیل محتوای منابع و مطالعات مرتبط با کارکردهای اجتماعی و فرهنگی مسجد، سلامت روان اجتماعی، مشاوره و حمایت اجتماعی انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که مهم‌ترین ظرفیت‌های مسجد در این زمینه شامل پیشگیری و آموزش، شناسایی زودهنگام نیازهای روانی ـ اجتماعی، حمایت اجتماعی، تسهیل دسترسی به مشاوره، ارجاع به خدمات تخصصی، پیگیری اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری محله است. همچنین، تداوم رویکرد صرفاً موعظه‌محور، فقدان سازوکار مشخص برای شناسایی و ارجاع و ضعف ارتباط نظام‌مند میان مسجد و متخصصان، از مهم‌ترین موانع بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها شناسایی شد. بر این اساس، الگوی پیشنهادی بر گذار از «موعظه‌محوری» به رویکرد پیشگیرانه، حمایتی، محله‌محور و ارجاع‌مدار تأکید دارد. نتایج نشان می‌دهد مسجد می‌تواند بدون ورود به حوزه تشخیص و درمان تخصصی، به‌عنوان نهاد واسط میان فرد، خانواده، جامعه محلی و نظام سلامت روان عمل کند. تحقق این الگو مستلزم آموزش فعالان مسجد، ایجاد شبکه ارجاع تخصصی، رعایت محرمانگی، تقویت حمایت‌های اجتماعی و توسعه همکاری میان مسجد، متخصصان سلامت روان و نهادهای اجتماعی محله است. |
| کلیدواژه ها |
| مسجد، سلامت روان اجتماعی، حمایت اجتماعی، سرمایه اجتماعی، الگوی کارکردی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
