| واکاوی شناختی مفهوم «استعجال» و راهبرد مقابله‌ای «تفویض» (مطالعه موردی: آیة ۵۷ سورة انعام) |
| کد مقاله : 1457-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
مسعود فهامی * دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اصفهان |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر، رفتار مشرکان در درخواست زود هنگام عذاب (ذیل آیة ۵۷ سورة انعام) را می‌کاود؛ تلاشی که غایت آن، صورت‌بندی مدلی مبتنی بر رویکردهای تنظیم هیجان است. این مطالعه‌ی کیفی با رهیافتی توصیفی-تحلیلی، پیوندی میان رشته‌ای میان مطالعات تفسیری قرآن و روانشناسی شناختی برقرار می‌سازد. تحلیل گزاره‌ها پرده از واقعیتی ظریف بر می‌دارد. پدیده‌ی «استعجال» در رفتار مخاطبان آیه، صرفا بازتابی از لجاجت عقیدتی نیست. از منظر شناختی، یک مکانیسم دفاعی ناسازگار مطرح شده است. ریشه‌ی این ناسازگاری را باید در نقص «تحمل ابهام» و ابتلا به فوریت منفی جست‌وجو کرد. ذهن مضطرب برای گریز از فشار وضعیت تعلیق، تاب‌آوری خود را از دست می‌دهد. در این نقطه، فرد به سوی یک پایان قطعی چنگ می‌اندازد؛ حتی اگر این پایان ویرانگر باشد. در برابر این اختلال شناختی، راهبرد حکیمانه‌ی پیامبر (ص) مطرح می‌شود. ایشان بر اساس لنگرگاه شناختی «بیّنه»، مداخله‌ای بی بدیل به نام «تفویض» را رقم می‌زنند. صورت‌بندی گزاره‌ی «إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلَّهِ» در این بافتار، عالی‌ترین سطح از ارزیابی شناختی را در لحظات بحران بازنمایی می‌کند. گذار آگاهانه از استعجال به ساحت تفویض، یک جا به جایی کلامی ساده نیست؛ بلکه یک تغییر پارادایم شناختی عمیق است. این فرآیند با انتقال منبع کنترل از ساحت محدود انسانی به قدرت نامحدود خداوند، بار شناختی ذهن را کاسته و اضطراب بر آمده از انتظار را مهار می‌کند. برآیند این واکاوی نشان می‌دهد مدل قرآنی تفویض، ظرفیتی غنی برای کاربست به عنوان یک مدل بومی دارد؛ چارچوبی که می‌تواند در گستره‌ی روانشناسی سلامت، یاری‌گر انسان معاصر در تنظیم هیجاناتش باشد. |
| کلیدواژه ها |
| استعجال، تحمل ابهام، راهبردهای مقابله‌ای، تفویض، سورة انعام. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
