| تبیین سلامت روان در زیست‌بوم هوش مصنوعی بر اساس مؤلفه‌های انسان‌شناختی قرآن کریم(معنا، هویت ، عاملیت و کرامت انسانی ): مطالعه داده‌بنیاد مبتنی بر اسناد |
| کد مقاله : 1470-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
هادی کجباف نژاد * استادیار گروه روانشناسی ،موسسه اموزش عالی زند شیراز،شیراز ، ایران |
| چکیده مقاله |
| ظهور و گسترش هوش مصنوعی، علاوه بر تحول در شیوه‌های زندگی و تعاملات انسانی، پرسش‌های بنیادینی درباره معنا، هویت، کرامت و عاملیت انسان ایجاد کرده است. در حالی که رویکردهای جدید روانشناسی، سلامت روان را مفهومی چندبعدی شامل هدفمندی زندگی، استقلال و احساس تسلط بر محیط می‌دانند، زیست‌بوم هوش مصنوعی ضرورت بازاندیشی درباره مبانی انسان‌شناختی سلامت روان را برجسته ساخته است. هدف پژوهش حاضر، تبیین ابعاد و مؤلفه‌های سلامت روان مبتنی بر قرآن در زیست‌بوم هوش مصنوعی بر اساس مؤلفه‌های انسان‌شناختی قرآن است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش داده‌بنیاد مبتنی بر اسناد انجام شد. جامعه اسنادی شامل آیات قرآن کریم، تفاسیر معتبر اسلامی، منابع روانشناسی سلامت، روانشناسی معنوی بود. داده‌ها با استفاده از فرآیند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و روابط میان مقوله‌ها استخراج شد. یافته‌ها نشان داد که سلامت روان در عصر هوش مصنوعی حول یک مقوله هسته‌ای با عنوان «حفظ انسان معناگرا، دارای هویت، کرامت و اختیار در تعامل با هوش مصنوعی» سازمان می‌یابد. چهار مقوله اصلی شامل معنا در زندگی، هویت انسانی، کرامت انسانی و عاملیت انسانی شناسایی شد. نتایج نشان داد که بر اساس انسان‌شناسی قرآن، سلامت روان صرفاً به کاهش نشانه‌های آسیب‌شناختی محدود نیست، بلکه به حفظ ظرفیت معناپردازی، ارتباط انسان با خداوند، مسئولیت اخلاقی، استقلال تصمیم‌گیری و صیانت از ارزش ذاتی انسان وابسته است. بر اساس مدل استخراج‌شده، هوش مصنوعی زمانی می‌تواند در خدمت سلامت روان قرار گیرد که به‌عنوان ابزار توانمندساز انسان مورد استفاده قرار گیرد، نه جایگزینی برای هویت، معنا و اختیار انسانی. |
| کلیدواژه ها |
| : سلامت روان، قرآن، هوش مصنوعی، معنا در زندگی، هویت انسانی، کرامت انسانی، عاملیت انسانی، داده‌بنیاد مبتنی بر اسناد |
| وضعیت: پذیرفته شده |
