مبانی روان‌شناختی تربیت انسان در قرآن کریم و اندیشه تربیتی امام شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای
کد مقاله : 1475-QURANPSY
نویسندگان
محسن تقی زاده *
مسئول علمی،سطح۳حوزوی،فقه و اصول،حوزه علمیه خراسان،ایران، مشهد حوزه علمیه امام خمینی ره
چکیده مقاله
تربیت انسان یکی از بنیادی‌ترین دغدغه‌های مکتب اسلام و در رأس آن قرآن کریم است که با نگاهی عمیق به لایه‌های درونی وجود آدمی، نظامی منسجم از مبانی روان‌شناختی برای فرآیند تعلیم و تربیت ارائه می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی روان‌شناختی تربیت انسان در قرآن کریم و بازخوانی آن در اندیشه تربیتی امام شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع کتابخانه‌ای است که در آن با مراجعه به آیات قرآن کریم، تفاسیر معتبر، آثار مکتوب علمای اسلامی و بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مؤلفه‌های روان‌شناختی مؤثر در تربیت دینی استخراج و با روش تحلیل محتوای کیفی دسته‌بندی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مبانی روان‌شناختی تربیت در قرآن کریم حول محورهایی چون فطرت، قلب، نفس با مراتب سه‌گانه آن، عقل، اراده و نظام انگیزشی مبتنی بر خوف و رجا شکل گرفته است و اندیشه تربیتی آیت‌الله خامنه‌ای این مبانی را در قالب مفاهیمی چون خودسازی، بصیرت، تزکیه، و هویت انقلابی بازتولید و برای عرصه اجتماعی و تمدنی بسط داده است. نوآوری پژوهش در تبیین نسبت میان لایه فردی-روانی تربیت قرآنی با لایه اجتماعی-تمدنی اندیشه تربیتی رهبر انقلاب و ارائه الگویی تلفیقی از این دو ساحت است که در پژوهش‌های پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش می‌تواند برای طراحی الگوهای تربیتی حوزوی و دانشگاهی مبتنی بر مبانی وحیانی و منطبق با نیازهای عصر حاضر مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
روان‌شناسی تربیتی، قرآن کریم، فطرت، تزکیه نفس، آیت‌الله خامنه‌ای، تربیت اسلامی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی